परबुद्धिर्भयङ्करी

आसीत् चन्दकारण्ये स्थूलबुद्धिः नाम पशुराजः सिंहः। तस्य अमात्येषु तीक्ष्णबुद्धिनामा शृगालः अतीव विश्वस्तः प्रियश्चासीत्। सिंहोऽपि नित्यं मृगान् व्यापाद्य स्वयं भुक्त्वा शृगालं भोजयति। एकदा सिंहः ज्वरेण पीडितो मृगयार्थं नागच्छत्। अतः स तीक्ष्णबुद्धिमवदत् — ‘‘मम कृते किञ्चिद् भोज्यम् आहर’’ इति।

शृगालः खाद्यस्य अन्वेषणाय इतस्ततो भ्रमन् किमपि नालभत। प्रत्यावर्त्तनकाले स निर्विवेकनामकं गर्दभं दृष्टवान्। कथं गर्दभे विश्वासम् उत्पाद्य सिंहस्य भोज्यार्थमेनं नेष्यामि इति स चिन्तितवान्। ततः सः गर्दभमुपागत्य अवदत् — ‘‘मित्र! अधुना अस्मत्पशुराजस्य एकः सचिवः आवश्यकः। तदर्थं भवान् एव सर्वथा योग्यः। तर्हि सत्वरं मया साकमागच्छतु भवान्’’ इत्युक्त्वा ततः चलितः।

निर्विवेकः मूर्खदोषात् शृगाले विश्वस्य सिंहसकाशं गत्वा प्रणम्य अवदत् — ‘‘प्रभो! भवतः सचिवः भवितुमागतोऽहम्’’। एतच्छ्रुत्वा सिंहः कपटहासं दर्शितवान्। तेन उक्तम् — ‘‘अवश्यं मम सचिवत्वेन त्वां नियोजयिष्यामि, अतः ममान्तिकम् आगच्छ’’। निर्बोधः गर्दभः सानन्दं सिंहसमीपम् आगच्छत्। सिंहोऽपि दन्तैर्नखैश्च गर्दभस्य गलदेशं विभिद्य रक्तं पीत्वा वहिरगच्छत्।

तत्रस्थः शृगालः क्षुधया मृतगर्दभस्य शिरः शीघ्रमभक्षयत्। सिंहो वहिरागत्य क्व गतं गर्दभस्य शिरः इति पृष्टवान्। ‘‘बुद्धिः शिरसि विद्यते, गर्दभः निर्बोधः भवति, अतः तस्य शिरः क्व?’’ इति शृगालोऽवदत्। सिंहोऽपि शृगालस्य वचनं सत्यं मन्यमानो मांसं खादित्वा अशेत्।