हीराकुदबन्धः

ओड़िशा प्रदेशस्य सर्वासु नदीषु महानदी दीर्घतमा। छत्तिशगड-राज्यस्य अमरकण्टकपर्वतादेषा प्रभवति। उपकूलभूमिषु अनेकासु धारासु प्रवाहिता एषा अन्ते वङ्गोपसागरे लीयते। वर्षाकाले अस्याः धारासु प्रायः प्रलयङ्करी वन्या आयाति। अनया प्रभूतानि धनानि जीवनानि च क्षीयन्ते।

वन्याप्रकोपस्य नियन्त्रणाय सम्बलपुरं निकषा पर्वतद्वयस्य मध्ये महानद्याः बन्ध-निर्माण-प्रकल्पो विहितः आसीत्। अस्य प्रकल्पस्य निर्माणकार्यम् अन्ताराष्ट्रिय-ख्यातिसम्पन्नः यन्त्रिप्रवरो विश्वेश्वरेयामहोदयः सम्पादितवान्। हीराकुदनामके स्थाने अयं बन्धः निर्मितः। ततोऽयं बन्धः ‘‘हीराकुदबन्धः’’ इति प्रसिद्धो भवति। स्वाधीनभारतस्य प्रथमप्रधानमन्त्रिणा पण्डितजवाहरलालनेहरुमहोदयेन अस्य बन्धस्य उद्घाटनं कृतम्।

तदा प्रभृति जलभाण्डारमिदं बहुलं वन्यायाः नियन्त्रणं करोति। अयं बन्धः विद्युच्छक्तेः उत्पादनाय कृषेः शिल्पस्य च विकाशाय राज्ये गुरुत्वपूर्णां भूमिकां निर्वहति। शीततौं विविधकाकलिनिनादिते विशाले जलभाण्डारेऽस्मिन् नौकाविहारः आबालवृद्धवनितानां कृते उपभोग्यो भवति।