Buddhiryasya Balam Tasya · ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୩
ସଂସ୍କୃତ (संस्कृतसाहित्यमञ्जरी) · ଓଡ଼ିଶା ବୋର୍ଡ ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ · ଅନୁଚ୍ଛେଦଭାଗ · ଟିପ୍ପଣୀ + ଅଭ୍ୟାସ + Quiz
📖 ପାଠ ପରିଚୟ: ଏହି ଅନୁଚ୍ଛେଦ ଏକ କଚ୍ଛପ (କଇଁଛ) ଓ ତା'ର ତିନି ବନ୍ଧୁ (ମୂଷିକ, କାକ, ମୃଗ)ଙ୍କ କାହାଣୀ — ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧୁମାନେ ବ୍ୟାଧର କବଳରୁ କଚ୍ଛପକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ଶିକ୍ଷା — ଯାହା ପାଖରେ ବୁଦ୍ଧି, ତା' ପାଖରେ ବଳ।
एकस्मिन् सरोवरे कश्चित् कच्छपः प्रतिवसति स्म। मूषिकः काकः मृगश्चैते त्रयः तस्य सखायः आसन्। एकदा स्थलमार्गेण अन्यं जलाशयं प्रति कच्छपः गच्छति स्म। तं कश्चिद् व्याधः बद्ध्वा स्कन्धे संस्थाप्य गृहं गन्तुम् उद्यतः। अथ मूषिकादयः बन्धुं विपद्ग्रस्तं दृष्ट्वा दुःखिताः। ते कच्छपं मोचयितुम् उपायं चिन्तितवन्तः।
उपायम् अनुसृत्य मृगः जलाशयस्य समीपे मृतवत् अपतत्। काकश्च तस्योपरि उपविश्य चञ्चा विलिखति स्म। अथ भ्रमणकारणात् तृषार्त्तः व्याधः सरोवरात् जलं पीत्वा अदूरे पतितं मृगम् अपश्यत्। अतः स जलाशयस्य समीपे कच्छपं निधाय मृगसमीपं गतः।
अस्मिन् अवसरे मूषिकः आगत्य कच्छपस्य बन्धनम् अच्छिनत्। ततः बन्धनमुक्तः कच्छपः जलाशयं प्रविष्टः। मृगकाकौ अपि आगच्छन्तं व्याधं दृष्ट्वा सत्वरं पलायितौ। अथ स व्याधः मृगलोभेन पूर्वगृहीतं कच्छपं न प्राप्तवान्। अतः व्याधः निराशः सन् गृहं प्रस्थितः।
ଏକ ସରୋବରରେ ଗୋଟିଏ କଚ୍ଛପ ରହୁଥିଲା। ମୂଷିକ, କାକ ଓ ମୃଗ — ଏ ତିନି ତା'ର ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ। ଦିନେ କଚ୍ଛପ ସ୍ଥଳ-ମାର୍ଗରେ ଅନ୍ୟ ଜଳାଶୟକୁ ଯାଉଥିଲା। ଜଣେ ବ୍ୟାଧ ତାକୁ ବାନ୍ଧି କାନ୍ଧରେ ରଖି ଘରକୁ ଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା। ବନ୍ଧୁକୁ ବିପଦରେ ଦେଖି ମୂଷିକାଦି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କଚ୍ଛପକୁ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଉପାୟ ଭାବିଲେ।
ଉପାୟ ଅନୁସାରେ ମୃଗ ଜଳାଶୟ ପାଖରେ ମୃତ ପରି ପଡ଼ିଗଲା, ଆଉ କାକ ତା' ଉପରେ ବସି ଥଣ୍ଟରେ ଠୋଙ୍କିବା ପରି କଲା। ଭ୍ରମଣ ହେତୁ ତୃଷାର୍ତ୍ତ ବ୍ୟାଧ ସରୋବରରୁ ଜଳ ପିଇ ପାଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ‘ମୃତ’ ମୃଗ ଦେଖିଲା। ତେଣୁ ସେ କଚ୍ଛପକୁ ଜଳାଶୟ ପାଖରେ ରଖି ମୃଗ ପାଖକୁ ଗଲା।
ଏହି ସୁଯୋଗରେ ମୂଷିକ ଆସି କଚ୍ଛପର ବନ୍ଧନ କାଟିଦେଲା; କଚ୍ଛପ ଜଳାଶୟ ଭିତରକୁ ପଶିଗଲା। ମୃଗ ଓ କାକ ବି ବ୍ୟାଧକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ଶୀଘ୍ର ପଳାଇଲେ। ବ୍ୟାଧ ମୃଗ-ଲୋଭରେ ପୂର୍ବରୁ ଧରିଥିବା କଚ୍ଛପକୁ ବି ହରାଇ, ନିରାଶ ହୋଇ ଘରକୁ ଫେରିଲା। ଅର୍ଥାତ୍ — ଯେ ନିଶ୍ଚିତ ବସ୍ତୁ ଛାଡ଼ି ଅନିଶ୍ଚିତ ପଛରେ ଦୌଡ଼େ, ତା'ର ନିଶ୍ଚିତ ବି ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
| ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ | ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ |
|---|---|
| कच्छपः | କଇଁଛ |
| मूषिकः | ମୂଷା |
| काकः | କାଉ |
| मृगः | ହରିଣ |
| सखायः | ବନ୍ଧୁମାନେ |
| व्याधः | ବ୍ୟାଧ (ଶିକାରୀ) |
| स्कन्धे | କାନ୍ଧରେ |
| विपद्ग्रस्तम् | ବିପଦଗ୍ରସ୍ତ |
| मृतवत् | ମୃତ ପରି |
| तृषार्त्तः | ତୃଷାର୍ତ୍ତ (ଶୋଷିଲା) |
| बन्धनम् अच्छिनत् | ବନ୍ଧନ କାଟିଲା |
| सत्वरं पलायितौ | ଶୀଘ୍ର ପଳାଇଲେ |
| ध्रुवाणि | ନିଶ୍ଚିତ ବସ୍ତୁ |
| अध्रुवाणि | ଅନିଶ୍ଚିତ ବସ୍ତୁ |
💡 ଉତ୍ସ: BSE ଓଡ଼ିଶା ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ସଂସ୍କୃତ — ଅନୁଚ୍ଛେଦଭାଗ।
ମାଗଣା ଟିପ୍ପଣୀ, ନୂଆ ପାଠ ସମାଧାନ, ମଡେଲ ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ର ଓ ପରୀକ୍ଷା ଅପଡେଟ୍ — ସିଧା ଆପଣଙ୍କ ଫୋନରେ।
WhatsAppରେ Follow କରନ୍ତୁ →