ରାଜନୀତି — ଅଧ୍ୟାୟ ୧, ପାଠ ୨: ସାମ୍ବିଧାନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା
History & Political Science · Odisha Board Class 10 · 7 Questions · 16 Quiz
📖 ରାଜନୀତି — ସାମ୍ବିଧାନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା: ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିସ୍ତାରରେ — ବହି ଖୋଲିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
ଏକ ଦେଶ କିପରି ଶାସିତ ହେବ, ସରକାରର କ୍ଷମତା କେତେ, ନାଗରିକଙ୍କ ଅଧିକାର କ'ଣ — ଏହି ସବୁ ମୌଳିକ ନିୟମର ଲିଖିତ ସଂଗ୍ରହକୁ ସମ୍ବିଧାନ (Constitution) କୁହାଯାଏ। ଏହା ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଇନ।
ଏହା ଜଗତର ସର୍ବ ଦୀର୍ଘତମ ଲିଖିତ ସମ୍ବିଧାନ।
ପ୍ରସ୍ତାବନା (Preamble) ଅନୁସାରେ ଭାରତ ଏକ ସାର୍ବଭୌମ, ସମାଜବାଦୀ, ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷ, ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର। ଏହା ଏକ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ (Federal) ବ୍ୟବସ୍ଥା — କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷମତା ବଣ୍ଟା।
ସମ୍ବିଧାନ ନାଗରିକଙ୍କୁ ୬ ମୌଳିକ ଅଧିକାର ଦେଇଛି:
ସହିତ ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ (Fundamental Duties) ଓ ରାଜନୀତିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶାତ୍ମକ ନୀତି (DPSP) ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଆବ୍ରାହାମ ଲିଙ୍କନ୍: "ଗଣତନ୍ତ୍ର = ଜନତାର, ଜନତା ଦ୍ୱାରା, ଜନତା ପାଇଁ ଶାସନ"। ଅନୁଚ୍ଛେଦ 326 = ସର୍ବଜନୀନ ବୟସ୍କ ମତାଧିକାର (୧୮ ବର୍ଷ)।
73ତମ ଓ 74ତମ ସଂଶୋଧନ (1992): ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ (ଗ୍ରାମ) ଓ ପୌର ସଂସ୍ଥା (ସହର)କୁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ମାନ୍ୟତା — ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱଶାସନ।
Get free daily notes, new chapter solutions, model question papers & exam updates — straight on your phone.
Follow on WhatsApp →