1(କ) ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା କିପରି ବିକଶିତ ହେଲା?
ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ମୌଳିକ ( କର୍ମାଭିମୁଖୀ) ଶିକ୍ଷା ପଦ୍ଧତି ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଗଲା। ୧୯୪୭-୪୮ରେ ଅନୁଗୁଳ ଓ ରସୁଲକୋଣ୍ଡା (ଭଞ୍ଜନଗର)ଠାରେ ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଖୋଲାଗଲା। ୧୯୫୦ ସୁଦ୍ଧା ୧୦,୧୬୪ଟି ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଥିଲା। ପରେ ସର୍ବ ଶିକ୍ଷା ଅଭିଯାନ (SSA), ୧୯୯୫ରୁ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନ ଓ ୧୯୯୬ରୁ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ଯୋଜନା (DPEP) କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲା।
2(ଖ) ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ସ୍ତରୀୟ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କିପରି ଥିଲା?
ସ୍ୱାଧୀନତା ବେଳକୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ମାତ୍ର ଏକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ — ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (୧୯୪୩) ଓ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାର ମୁଖ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଥିଲା। ୧୯୪୬ରେ ବାଲେଶ୍ୱର, ପୁରୀ, ସମ୍ବଲପୁରର ମହାବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଡିଗ୍ରୀ ଶ୍ରେଣୀ ସଂଯୁକ୍ତ କରାଗଲା। ୧୯୫୦ ସୁଦ୍ଧା ୧୪ଟି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଥିଲା। ପରେ ୧୯୬୭ରେ ସମ୍ବଲପୁର ଓ ବ୍ରହ୍ମପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଆଦି ଅନେକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲା।
3(ଗ) ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ନିମନ୍ତେ ଓଡ଼ିଶାରେ କି କି ସୁଯୋଗ ରହିଛି?
କଟକରେ ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ (ପରେ ରାଧାନାଥ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ — ବର୍ତ୍ତମାନ RIASE) ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦିଏ। ୧୯୫୦ରୁ ଅନୁଗୁଳ, ସମ୍ବଲପୁର ଓ ବ୍ରହ୍ମପୁରରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲା ଏବଂ ପରେ ତତ୍କାଳୀନ ୧୩ଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଖୋଲାଗଲା।
4(ଘ) ବୈଷୟିକ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଓଡ଼ିଶାରେ ସରକାର କି କି ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି?
୧୯୫୦ ସୁଦ୍ଧା ଓଡ଼ିଶାରେ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ନ ଥିଲା। ୧୯୫୬ରେ ବୁର୍ଲାରେ, ୧୯୬୧ରେ ରାଉରକେଲାରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ, ଭୁବନେଶ୍ୱର ଓ ସାରଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲା। ୨୦୦୨ରେ ରାଉରକେଲାରେ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ବୈଷୟିକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (BPUT) ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲା; ରାଉରକେଲା ଆଞ୍ଚଳିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ NIT (ଜାତୀୟ ବୈଷୟିକ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ)ରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହେଲା ଓ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ IIT ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି।
5(ଙ) କୃଷି, ପଶୁପାଳନ ଓ ମତ୍ସ୍ୟଚାଷ ସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା ଓ ଗବେଷଣା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାରେ କି କି ସୁବିଧା ଅଛି?
୧୯୫୪ରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ କୃଷି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇ ୧୯୬୨ରେ ଓଡ଼ିଶା କୃଷି ଓ ବୈଷୟିକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (OUAT) ହେଲା। କଟକଠାରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଧାନ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର, କୌଶଲ୍ୟାଗଙ୍ଗାଠାରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମଧୁରଜଳ ମତ୍ସ୍ୟ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର (ଭିତ୍ତିପ୍ରସ୍ତର ୧୯୭୬), ସାଖିଗୋପାଳଠାରେ ନାରିକେଳ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର ଓ ଚିପିଲିମାଠାରେ କୃଷି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି।
6ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତର। (କ) ମୌଳିକ ଶିକ୍ଷା (ଖ) ଇଂରାଜୀ ମାଧ୍ୟମ ପରୀକ୍ଷା (ଗ) ସଂସ୍କୃତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (ଘ) ୧୯୫୦ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ (ଙ) ଯାନ୍ତ୍ରିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ
(କ) ମୌଳିକ ଶିକ୍ଷା = ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନ ଅନୁସାରେ କର୍ମାଭିମୁଖୀ ଶିକ୍ଷା, ଯାହା ଶିଶୁକୁ ସ୍ୱାବଲମ୍ବୀ କରେ।
(ଖ) ଇଂରାଜୀ ମାଧ୍ୟମ ବିଦ୍ୟାଳୟର ମାଧ୍ୟମିକ ପରୀକ୍ଷା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷା ବୋର୍ଡ (CBSE) ଓ ଭାରତୀୟ ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷା ପରିଷଦ (CISCE) ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି।
(ଗ) ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ୧୯୮୧ରେ (ପୁରୀଠାରେ) ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା।
(ଘ) ୧୯୫୦ ବେଳକୁ ଅନୁଗୁଳ, ରସୁଲକୋଣ୍ଡା ଓ କଟକରେ ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଥିଲା।
(ଙ) ୧୯୫୧ ସୁଦ୍ଧା ଓଡ଼ିଶାରେ କୌଣସି ଯାନ୍ତ୍ରିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ନ ଥିଲା; ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଡିଗ୍ରୀ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ବାହାରକୁ ପଠାଯାଉଥିଲା।
7(ଚ) OUAT (ଛ) ଧାନ ଗବେଷଣା (ଜ) ମତ୍ସ୍ୟ ଗବେଷଣା (ଝ) ମେଡିକାଲ କଲେଜ (ଞ) ଆଇନ/ଗଣଯୋଗାଯୋଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ
(ଚ) ଓଡ଼ିଶା କୃଷି ଓ ବୈଷୟିକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (OUAT) ୧୯୬୨ରେ, ଭୁବନେଶ୍ୱରର କୃଷି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ (୧୯୫୪)କୁ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା।
(ଛ) କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଧାନ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର କଟକଠାରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
(ଜ) କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମଧୁରଜଳ ମତ୍ସ୍ୟ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ରର ଭିତ୍ତିପ୍ରସ୍ତର ୧୯୭୬ରେ କୌଶଲ୍ୟାଗଙ୍ଗାଠାରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।
(ଝ) ଓଡ଼ିଶାର ସରକାରୀ ଆୟୁର୍ବିଜ୍ଞାନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ — SCB (କଟକ), VSS (ବୁର୍ଲା) ଓ MKCG (ବ୍ରହ୍ମପୁର)।
(ଞ) ଆଇନ ଶିକ୍ଷା (ଜାତୀୟ ଆଇନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ) କଟକଠାରେ ଓ ଗଣଯୋଗାଯୋଗ ଶିକ୍ଷା (ଭାରତୀୟ ଗଣଯୋଗାଯୋଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ) ଢେଙ୍କାନାଳଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ।
8ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର। (କ-ଞ)
(କ) ୧୯୪୭-୪୮ରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଅନୁଗୁଳ ଓ ରସୁଲକୋଣ୍ଡାଠାରେ ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଖୋଲିଥିଲେ।
(ଖ) ୧୯୫୦ ବେଳକୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ୧୫୩ଟି ହାଇସ୍କୁଲ ଥିଲା।
(ଗ) ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ୧୯୪୩ରୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା।
(ଘ) ସମ୍ବଲପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ୧୯୬୭ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା।
(ଙ) ୧୯୯୮ରେ ଉତ୍ତର ଓଡ଼ିଶା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (ବାରିପଦା) ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା।
(ଚ) ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଜାତୀୟ (କେନ୍ଦ୍ରୀୟ) ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ କୋରାପୁଟଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ।
(ଛ) ରାଉରକେଲାସ୍ଥିତ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ବର୍ତ୍ତମାନ NIT (ଜାତୀୟ ବୈଷୟିକ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ) ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି।
(ଜ) ସାଖିଗୋପାଳଠାରେ ଏକ ନାରିକେଳ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି।
(ଝ) ୧୯୪୯-୫୦ ଶିକ୍ଷାବର୍ଷରୁ କଟକ ସରକାରୀ ମେଡିକାଲ କଲେଜର ନାମ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ମେଡିକାଲ କଲେଜ (SCB) କରାଗଲା।
(ଞ) ଜାତୀୟ ପୁନଃ ଥିଆଠାନ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଓ ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଓଲଟପୁରଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ।
9ସଠିକ ଉତ୍ତର। (କ-ଙ)
(କ) ୧୯୪୬ରେ ଇଣ୍ଟରମିଡିଏଟ୍ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା — କୋରାପୁଟ।
(ଖ) ବ୍ରହ୍ମପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା — ୧୯୬୭।
(ଗ) ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ବୈଷୟିକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅବସ୍ଥିତ — ରାଉରକେଲା।
(ଘ) ଚିପିଲିମାଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ — କୃଷି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ।
(ଙ) ଆଞ୍ଚଳିକ ଆୟୁର୍ବିଜ୍ଞାନ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର ଅବସ୍ଥିତ — ଭୁବନେଶ୍ୱର।