Chapter 17: Development of Education

ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ମୌଳିକ ( କର୍ମାଭିମୁଖୀ) ଶିକ୍ଷା ପଦ୍ଧତି ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଗଲା। ୧୯୪୭-୪୮ରେ ଅନୁଗୁଳ ଓ ରସୁଲକୋଣ୍ଡା (ଭଞ୍ଜନଗର)ଠାରେ ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଖୋଲାଗଲା। ୧୯୫୦ ସୁଦ୍ଧା ୧୦,୧୬୪ଟି ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଥିଲା। ପରେ ସର୍ବ ଶିକ୍ଷା ଅଭିଯାନ (SSA), ୧୯୯୫ରୁ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନ ଓ ୧୯୯୬ରୁ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ଯୋଜନା (DPEP) କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲା।

ସ୍ୱାଧୀନତା ବେଳକୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ମାତ୍ର ଏକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ — ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (୧୯୪୩) ଓ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାର ମୁଖ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ରେଭେନ୍‌ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଥିଲା। ୧୯୪୬ରେ ବାଲେଶ୍ୱର, ପୁରୀ, ସମ୍ବଲପୁରର ମହାବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଡିଗ୍ରୀ ଶ୍ରେଣୀ ସଂଯୁକ୍ତ କରାଗଲା। ୧୯୫୦ ସୁଦ୍ଧା ୧୪ଟି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଥିଲା। ପରେ ୧୯୬୭ରେ ସମ୍ବଲପୁର ଓ ବ୍ରହ୍ମପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଆଦି ଅନେକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲା।

କଟକରେ ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ (ପରେ ରାଧାନାଥ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ — ବର୍ତ୍ତମାନ RIASE) ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦିଏ। ୧୯୫୦ରୁ ଅନୁଗୁଳ, ସମ୍ବଲପୁର ଓ ବ୍ରହ୍ମପୁରରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲା ଏବଂ ପରେ ତତ୍କାଳୀନ ୧୩ଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଖୋଲାଗଲା।

୧୯୫୦ ସୁଦ୍ଧା ଓଡ଼ିଶାରେ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ନ ଥିଲା। ୧୯୫୬ରେ ବୁର୍ଲାରେ, ୧୯୬୧ରେ ରାଉରକେଲାରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ, ଭୁବନେଶ୍ୱର ଓ ସାରଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲା। ୨୦୦୨ରେ ରାଉରକେଲାରେ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ବୈଷୟିକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (BPUT) ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲା; ରାଉରକେଲା ଆଞ୍ଚଳିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ NIT (ଜାତୀୟ ବୈଷୟିକ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ)ରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହେଲା ଓ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ IIT ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି।

୧୯୫୪ରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ କୃଷି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇ ୧୯୬୨ରେ ଓଡ଼ିଶା କୃଷି ଓ ବୈଷୟିକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (OUAT) ହେଲା। କଟକଠାରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଧାନ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର, କୌଶଲ୍ୟାଗଙ୍ଗାଠାରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମଧୁରଜଳ ମତ୍ସ୍ୟ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର (ଭିତ୍ତିପ୍ରସ୍ତର ୧୯୭୬), ସାଖିଗୋପାଳଠାରେ ନାରିକେଳ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର ଓ ଚିପିଲିମାଠାରେ କୃଷି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି।

(କ) ମୌଳିକ ଶିକ୍ଷା = ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନ ଅନୁସାରେ କର୍ମାଭିମୁଖୀ ଶିକ୍ଷା, ଯାହା ଶିଶୁକୁ ସ୍ୱାବଲମ୍ବୀ କରେ। (ଖ) ଇଂରାଜୀ ମାଧ୍ୟମ ବିଦ୍ୟାଳୟର ମାଧ୍ୟମିକ ପରୀକ୍ଷା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷା ବୋର୍ଡ (CBSE) ଓ ଭାରତୀୟ ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷା ପରିଷଦ (CISCE) ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି। (ଗ) ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ୧୯୮୧ରେ (ପୁରୀଠାରେ) ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା। (ଘ) ୧୯୫୦ ବେଳକୁ ଅନୁଗୁଳ, ରସୁଲକୋଣ୍ଡା ଓ କଟକରେ ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଥିଲା। (ଙ) ୧୯୫୧ ସୁଦ୍ଧା ଓଡ଼ିଶାରେ କୌଣସି ଯାନ୍ତ୍ରିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ନ ଥିଲା; ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଡିଗ୍ରୀ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ବାହାରକୁ ପଠାଯାଉଥିଲା।

(ଚ) ଓଡ଼ିଶା କୃଷି ଓ ବୈଷୟିକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (OUAT) ୧୯୬୨ରେ, ଭୁବନେଶ୍ୱରର କୃଷି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ (୧୯୫୪)କୁ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। (ଛ) କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଧାନ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର କଟକଠାରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। (ଜ) କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମଧୁରଜଳ ମତ୍ସ୍ୟ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ରର ଭିତ୍ତିପ୍ରସ୍ତର ୧୯୭୬ରେ କୌଶଲ୍ୟାଗଙ୍ଗାଠାରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା। (ଝ) ଓଡ଼ିଶାର ସରକାରୀ ଆୟୁର୍ବିଜ୍ଞାନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ — SCB (କଟକ), VSS (ବୁର୍ଲା) ଓ MKCG (ବ୍ରହ୍ମପୁର)। (ଞ) ଆଇନ ଶିକ୍ଷା (ଜାତୀୟ ଆଇନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ) କଟକଠାରେ ଓ ଗଣଯୋଗାଯୋଗ ଶିକ୍ଷା (ଭାରତୀୟ ଗଣଯୋଗାଯୋଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ) ଢେଙ୍କାନାଳଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ।

(କ) ୧୯୪୭-୪୮ରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଅନୁଗୁଳ ଓ ରସୁଲକୋଣ୍ଡାଠାରେ ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଖୋଲିଥିଲେ। (ଖ) ୧୯୫୦ ବେଳକୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ୧୫୩ଟି ହାଇସ୍କୁଲ ଥିଲା। (ଗ) ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ୧୯୪୩ରୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। (ଘ) ସମ୍ବଲପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ୧୯୬୭ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା। (ଙ) ୧୯୯୮ରେ ଉତ୍ତର ଓଡ଼ିଶା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (ବାରିପଦା) ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା। (ଚ) ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଜାତୀୟ (କେନ୍ଦ୍ରୀୟ) ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ କୋରାପୁଟଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ। (ଛ) ରାଉରକେଲାସ୍ଥିତ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ବର୍ତ୍ତମାନ NIT (ଜାତୀୟ ବୈଷୟିକ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ) ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। (ଜ) ସାଖିଗୋପାଳଠାରେ ଏକ ନାରିକେଳ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। (ଝ) ୧୯୪୯-୫୦ ଶିକ୍ଷାବର୍ଷରୁ କଟକ ସରକାରୀ ମେଡିକାଲ କଲେଜର ନାମ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ମେଡିକାଲ କଲେଜ (SCB) କରାଗଲା। (ଞ) ଜାତୀୟ ପୁନଃ ଥିଆଠାନ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଓ ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଓଲଟପୁରଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ।

(କ) ୧୯୪୬ରେ ଇଣ୍ଟରମିଡିଏଟ୍ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା — କୋରାପୁଟ। (ଖ) ବ୍ରହ୍ମପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା — ୧୯୬୭। (ଗ) ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ବୈଷୟିକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅବସ୍ଥିତ — ରାଉରକେଲା। (ଘ) ଚିପିଲିମାଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ — କୃଷି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ। (ଙ) ଆଞ୍ଚଳିକ ଆୟୁର୍ବିଜ୍ଞାନ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର ଅବସ୍ଥିତ — ଭୁବନେଶ୍ୱର।

ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ୧୯୪୩ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା (ସ୍ୱାଧୀନତା ବେଳକୁ ଓଡ଼ିଶାର ଏକମାତ୍ର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ)।

୧୯୬୭ ମସିହାରେ ସମ୍ବଲପୁର ଓ ବ୍ରହ୍ମପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା।

SCB (କଟକ), VSS (ବୁର୍ଲା) ଓ MKCG (ବ୍ରହ୍ମପୁର) ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରମୁଖ ସରକାରୀ ଆୟୁର୍ବିଜ୍ଞାନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ।

୧୯୬୨ରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରର କୃଷି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରି ଓଡ଼ିଶା କୃଷି ଓ ବୈଷୟିକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (OUAT) ଗଠିତ ହେଲା।

୧୯୫୬ରେ ବୁର୍ଲାଠାରେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା।

BPUT ୨୦୦୨ରେ ରାଉରକେଲାଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା।

୧୯୫୩ ଓଡ଼ିଶା ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଏଡୁକେସନ ଆଇନ ବଳରେ ଓଡ଼ିଶା ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷା ପରିଷଦ ଗଠିତ ହେଲା।

କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଧାନ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର କଟକଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ।

ଆମେରିକାର ମାସାଚୁସେଟ୍ସ ବୈଷୟିକ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ (MIT) ଢାଞ୍ଚାରେ IIT ଗଠିତ ହେଲା।

ଓଡ଼ିଶାର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ କୋରାପୁଟଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ।