Chapter 18: Development of Agriculture

କୃଷକଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଦେବା ଓ ଗ୍ରାମ ମହାଜନଙ୍କ ଶୋଷଣରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସମବାୟ ସଂସ୍ଥା ଗଠନ କରାଗଲା; ୧୯୪୮ରେ ସରକାରୀ ମୂଳଧନରେ ରାଜ୍ୟ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା। ଚାଷ ଆରମ୍ଭ ସମୟରେ ସ୍ୱଳ୍ପ ସୁଧାରରେ ଋଣ, ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମୟରେ 'ତକାଭି' ଋଣ ଓ ରିହାତି ଦରରେ ସାର-ବିହନ ଯୋଗାଇ ଦିଆଗଲା।

ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମୟରେ ଫସଲ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ କୃଷକଙ୍କୁ 'ତକାଭି' ଋଣ ଦିଆଯାଏ (ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ଋଣ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ କରାଯାଏ)। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଲୋକଙ୍କୁ କାମଧଦା ଯୋଗାଇ ଦେବା ପାଇଁ ସରକାର 'ଟେଷ୍ଟ ରିଲିଫ' କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି — ଏଥିରେ ଲୋକମାନେ କାମ କରି ବଦଳରେ ଅର୍ଥ ବା ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ପାଆନ୍ତି।

ଓଡ଼ିଶାରେ କୃଷି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ OUAT, କଟକରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଧାନ ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ, କୌଶଲ୍ୟାଗଙ୍ଗାରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମଧୁରଜଳ ମତ୍ସ୍ୟଚାଷ କେନ୍ଦ୍ର, ସାଖିଗୋପାଳରେ ନାରିକେଳ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର ଓ ୧୯୭୬ରୁ ଅନେକ କୃଷି ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ର (Krishi Vigyan Kendra) ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ କୃଷକଙ୍କୁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଦିଗ୍‌ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି।

ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବବୃହତ ବହୁମୁଖୀ ଯୋଜନା ହୀରାକୁଦ ନଦୀବନ୍ଧ (ଆରମ୍ଭ ୧୯୪୮, ସମାପ୍ତ ୧୯୫୭) — ଏହା ମହାନଦୀ ବନ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଜଳସେଚନ ଓ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପାଇଁ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ମାଛକୁଣ୍ଡ, ଅପର କୋଲାବ, ଇନ୍ଦ୍ରାବତୀ, ରେଙ୍ଗାଲି, ଭୀମକୁଣ୍ଡ ଆଦି ବହୁମୁଖୀ ନଦୀବନ୍ଧ ଯୋଜନା; ମଧ୍ୟମ ଜଳସେଚନ ଯୋଜନା ଓ ଉଠାଜଳସେଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି।

କୃଷି ବିଭାଗ ଅଧୀନରେ ୪ଟି ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ (କୃଷି ଓ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ, ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି, ମୃତ୍ତିକା ସଂରକ୍ଷଣ, ଜଳ ବିଭାଜିକା); ମତ୍ସ୍ୟ ପାଇଁ ମତ୍ସ୍ୟପାଳନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ଓ ପଶୁ ପାଇଁ ପଶୁଧନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ। ପଶୁ ଚିକିତ୍ସାଳୟ ଓ ୧୯୪୯ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ଆଇନ; ବିହନ ନିଗମ, କାଜୁ ଉନ୍ନୟନ ନିଗମ ଆଦି ଅନେକ ନିଗମ ସହଯୋଗ କରନ୍ତି।

(କ) ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଓଡ଼ିଶା କୃଷକର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା ଥିଲା ଜମିର ସ୍ୱାଧିକାର ପ୍ରଦାନ; ଚିରସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଦୋବସ୍ତ (ଜମିଦାରୀ) ପ୍ରଥା ଏହାର ବଡ଼ ଅନ୍ତରାୟ ଥିଲା। (ଖ) ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବ ବିଧେୟକ ଆଣି ଜମିଦାରୀ ଉଚ୍ଛେଦ ଆଇନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କଲେ ଓ ଜମି ଚାଷୀଙ୍କୁ ବଣ୍ଟାଗଲା। (ଗ) ୧୯୪୮ରେ ଗୋଟି ଶ୍ରମିକ ପ୍ରଥା ଉଚ୍ଛେଦ ହେଲା ଓ ୧୯୭୬ ଆଇନ ବଳରେ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଚ୍ଛେଦ ହେଲା। (ଘ) ସମବାୟ ସଂସ୍ଥା ଓ ୧୯୪୮ ରାଜ୍ୟ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କ କୃଷକଙ୍କୁ ଚାଷ ପାଇଁ ଋଣ ଯୋଗାଇ ସହାୟକ ହେଲା। (ଙ) 'ଅଧିକ ଖାଦ୍ୟ ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କର' ଯୋଜନାରେ ପତିତ ଜମିକୁ ଚାଷୋପଯୋଗୀ କରି ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ାଯାଇଥିଲା।

(ଚ) ଅନୁଗୁଳ, ପଟାଙ୍ଗୀ ଓ ଜି. ଉଦୟଗିରିରେ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ଫଳଗଛ ଚାରା ଓ କଲମୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି କୃଷକଙ୍କୁ ବିତରଣ କରାଗଲା। (ଛ) ହୀରାକୁଦ ଯୋଜନାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ — ମହାନଦୀ ବନ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ସମ୍ବଲପୁର-ବଲାଙ୍ଗିର ଜଳସେଚନ ଓ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ। (ଜ) ଗୋଧନ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପଶୁ ଚିକିତ୍ସାଳୟ ନିଯୁକ୍ତ ଓ ୧୯୪୯ରେ ପଶୁଙ୍କୁ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରାଯାଇଛି। (ଝ) ମହାନଦୀ, ଧାମରା, ସୁବର୍ଣ୍ଣରେଖା ଓ ଚିଲିକାର ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀଙ୍କୁ ସହାୟତା, ମାଛ ସଂରକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ର ଓ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରାଯାଇଛି। (ଞ) 'ଅଭାବୀ ବିକ୍ରି' = ଅଭାବ ସମୟରେ କୃଷକ କମ୍ ଦରରେ ଫସଲ ବିକିବା; ଏଥିରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସରକାର ସିଧାସଳଖ କୃଷକଙ୍କଠାରୁ ଧାନ ସଂଗ୍ରହ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛନ୍ତି।

(କ) ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବ ଜମିଦାରୀ ପ୍ରଥା ଉଚ୍ଛେଦ ପାଇଁ ବିଧାନସଭାରେ ବିଧେୟକ ଆଣିଥିଲେ। (ଖ) ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବିନୋବା ଭାବେ ଭୂଦାନ ଆନ୍ଦୋଳନର ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋଧା ଥିଲେ। (ଗ) ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ/ଫସଲହାନି ପରିସ୍ଥିତିରେ ତକାଭି ଋଣ ଦିଆଯାଏ। (ଘ) ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମୟରେ ଲୋକଙ୍କୁ କାମଧଦା ଯୋଗାଇ ଦେବା ପାଇଁ ସରକାର 'ଟେଷ୍ଟ ରିଲିଫ' କାମ ଆରମ୍ଭ କଲେ। (ଙ) ହୀରାକୁଦ ନଦୀବନ୍ଧ ଯୋଜନା ୧୯୪୮ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ୧୯୫୭ରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେଲା। (ଚ) ୧୯୪୯ ମସିହାରେ ପଶୁଙ୍କୁ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ସରକାର ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କଲେ। (ଛ) ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ବିହନ ନିଗମ, କୃଷିଶିଳ୍ପ ନିଗମ, କାଜୁ ଉନ୍ନୟନ ନିଗମ ଆଦି କୃଷି ବିଭାଗକୁ ସହଯୋଗ କରନ୍ତି। (ଜ) କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଧାନ ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ କଟକଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ। (ଝ) କୌଶଲ୍ୟାଗଙ୍ଗାଠାରେ ନିର୍ମିତ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରକଳ୍ପ = କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମଧୁରଜଳ ମତ୍ସ୍ୟଚାଷ କେନ୍ଦ୍ର।

(କ) ଗୋଟିପ୍ରଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣଭାବେ ଉଚ୍ଛେଦ — ୧୯୭୬। (ଖ) ରାଜ୍ୟ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା — ୧୯୪୮। (ଗ) ଫଳ ଚାଷ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇ ନ ଥିବା ସ୍ଥାନ — ସମ୍ବଲପୁର। (ଘ) କୃଷି ବିଭାଗ ଅଧୀନସ୍ତ ନୁହେଁ — ମତ୍ସ୍ୟପାଳନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ। (ଙ) କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଧାନ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର ଅବସ୍ଥିତ — କଟକ।

ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବ ଜମିଦାରୀ ଉଚ୍ଛେଦ ପାଇଁ ବିଧେୟକ ଆଣିଥିଲେ।

ଲର୍ଡ କର୍ଣ୍ଣୱାଲିସ ୧୭୯୩ରେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଦୋବସ୍ତ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।

ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବିନୋବା ଭାବେ ଭୂଦାନ ଆନ୍ଦୋଳନର ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋଧା ଥିଲେ।

୧୯୪୮ ମସିହାରେ ସରକାରୀ ମୂଳଧନରେ ରାଜ୍ୟ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା।

ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମୟରେ ଫସଲ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ କୃଷକଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ଋଣକୁ 'ତକାଭି' ଋଣ କୁହାଯାଏ।

ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମୟରେ ଲୋକଙ୍କୁ କାମ ଯୋଗାଇ ବଦଳରେ ଅର୍ଥ/ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ 'ଟେଷ୍ଟ ରିଲିଫ' କୁହାଯାଏ (ଏହା ମାଗଣା ରିଲିଫ ନୁହେଁ)।

ହୀରାକୁଦ ନଦୀବନ୍ଧ ୧୯୪୮ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ୧୯୫୭ରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେଲା।

ମହାନଦୀ ବନ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ସମ୍ବଲପୁର-ବଲାଙ୍ଗିର ଜଳସେଚନ ଓ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ।

ଅଭାବ ସମୟରେ କୃଷକ କମ ଦରରେ ଫସଲ ବିକ୍ରି କରିବାକୁ 'ଅଭାବୀ ବିକ୍ରି' କୁହାଯାଏ; ସରକାର ସିଧାସଳଖ ଧାନ ସଂଗ୍ରହ କରି ଏଥିରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

୧୯୪୯ ମସିହାରେ ପଶୁଙ୍କୁ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ସରକାର ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କଲେ।