1(କ) ଓଡ଼ିଶାରେ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି ଓ ଜନଜାତିମାନଙ୍କୁ ସାମାଜିକ ଶୋଷଣରୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ କି କି ପଦକ୍ଷେପମାନ ନିଆଯାଇଛି?
ଆଦିବାସୀ (ST) ପାଇଁ: ୧୯୪୬ ଆଇନ ଅନୁସାରେ ଅଣ-ଆଦିବାସୀ ଆଦିବାସୀ ଜମି ଦଖଲ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ନିଆଯାଇଥିବା ଜମି ଫେରାଇ ଦିଆଗଲା; ମାଗଣା ବିହନ-ଉପକରଣ ଦିଆଗଲା; ପୋଡୁଚାଷ ନିରୁତ୍ସାହିତ କରାଗଲା; ୧୯୪୯ରେ ଅପରାଧୀ ଜନଜାତି ଆଇନ ରଦ; ୧୯୪୮ରେ ଗୋଟି ପ୍ରଥା ଉଚ୍ଛେଦ।
ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (SC) ପାଇଁ: ଓଡ଼ିଶା ମନ୍ଦିର ପ୍ରବେଶ ଅନୁମତି ଆଇନ ଓ ନାଗରିକ ଅଯୋଗ୍ୟତା ଦୂରୀକରଣ ଆଇନ (୧୯୪୮) ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ଉଚ୍ଛେଦ; ଶିକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହାୟତା; ନିଯୁକ୍ତିରେ ସଂରକ୍ଷଣ।
2(ଖ) ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଲୋକଙ୍କ ବିକାଶ ପାଇଁ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ କି ବ୍ୟବସ୍ଥାମାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି?
ଇନ୍ଦିରା ଆବାସ ଯୋଜନା (ନିଜ ବାସଗୃହ); ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗ୍ରାମ ସଡ଼କ ଯୋଜନା (ପକ୍କା ସଡ଼କ); ଅନ୍ତ୍ୟୋଦୟ ଯୋଜନା (ସସ୍ତା ଚାଉଳ); ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଜାତୀୟ ଗ୍ରାମୀଣ କର୍ମନିଯୁକ୍ତି ଯୋଜନା (MGNREGA); ଗୋପବନ୍ଧୁ ଗ୍ରାମୀଣ ଯୋଜନା (ବିଦ୍ୟୁତ୍-ସଡ଼କ-ପାଣି); ବିଜୁ ଗ୍ରାମଜ୍ୟୋତି ଯୋଜନା (ସବୁ ଗ୍ରାମକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍) — ଆଦି ଯୋଜନା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି।
3(ଗ) ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଶିଶୁ ଓ ମହିଳାମାନଙ୍କ ବିକାଶ ଦିଗରେ କ'ଣ କ'ଣ କରାଯାଇଛି?
ଶିଶୁ ବିକାଶ: କନ୍ୟାଭ୍ରୂଣ ହତ୍ୟା ଓ ଶିଶୁ ଶ୍ରମିକ ପ୍ରଥା ନିଷେଧ; ଅଙ୍ଗନବାଡ଼ି କେନ୍ଦ୍ର; ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନ (school attendance ବଢ଼ାଇଲା)।
ମହିଳା ବିକାଶ: ଜନନୀ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଜନା (ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଡାକ୍ତରୀ ଓ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା); ସ୍ୱୟଂ ସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀ (SHG); ୨୦୦୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୮ରୁ 'ମିଶନ ଶକ୍ତି' — ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣ ଯୋଜନା।
4(ଘ) 'ମିଶନ ଶକ୍ତି' ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖ।
'ମିଶନ ଶକ୍ତି' ୨୦୦୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୮ (ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମହିଳା ଦିବସ)ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏକ ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣ ଯୋଜନା। ମହିଳା ସ୍ୱୟଂ ସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀ (SHG) ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡ଼ିଶାର ମହିଳାମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। ଏଥିରେ SHGର ସଂରକ୍ଷଣ-ପ୍ରସାର, ତାଲିମ, ରଣ ଓ ବଜାର ଯୋଗାଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଏ।
5(ଙ) ସ୍ୱାଧୀନତାପରେ ଓଡ଼ିଶାରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ପେନ୍ସନ ଯୋଜନା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଜନା ସମ୍ପର୍କରେ ବିବରଣୀ ଦିଅ।
ମଧୁବାବୁ ପେନ୍ସନ ଯୋଜନା (୨୦୦୮ ଜାନୁଆରୀ ୧): ବୃଦ୍ଧ, ବିଧବା, ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ଓ କୁଷ୍ଠରୋଗରୁ ଆରୋଗ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ମାସିକ ଭତ୍ତା।
ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ଯୋଜନା (୨୦୦୮ ଏପ୍ରିଲ ୧): ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ସୀମାରେଖା ତଳେ ଥିବା ପରିବାର ପାଇଁ; ଚିକିତ୍ସା ଖର୍ଚ୍ଚ ୩୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭରଣା (ମାତ୍ର ୩୦ ଟଙ୍କା ପଞ୍ଜୀକରଣ)। ୨୦୧୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୫ରୁ ଓଡ଼ିଶା ଜରୁରୀକାଳୀନ ମେଡିକାଲ ଆମ୍ବୁଲାନ୍ସ ସେବା।
6ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତର। (କ) ଗୋଟି ପ୍ରଥା (ଖ) ମନ୍ଦିର ପ୍ରବେଶ (ଗ) କୋରାପୁଟ ରୋଗ (ଘ) ଅନ୍ତ୍ୟୋଦୟ (ଙ) NREGA
(କ) ଗ୍ରାମୀଣ ମହାଜନୀ ପ୍ରଥାରୁ ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳରେ 'ଗୋଟି ପ୍ରଥା' (bonded labour) ଜାତ ହୋଇଥିଲା; ୧୯୪୮ ଜୁନ୍ରେ ଏହା ଉଚ୍ଛେଦ ହେଲା।
(ଖ) ଓଡ଼ିଶା ମନ୍ଦିର ପ୍ରବେଶ ଅନୁମତି ଆଇନ (୧୯୪୮) ବଳରେ ୧୯୪୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧ରେ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତିର ଭକ୍ତମାନେ ସାଖିଗୋପାଳ ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
(ଗ) କୋରାପୁଟର କୋୟାମାନେ 'ଯ' (Yaws) ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରୋଗର ଶିକାର ହେଉଥିଲେ।
(ଘ) ଅନ୍ତ୍ୟୋଦୟ ଯୋଜନା = ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ସୀମାରେଖା ତଳେ ଥିବା ପରିବାରକୁ ମାସିକ ୩୫ କିଲୋଗ୍ରାମ ଚାଉଳ ସସ୍ତା ଦରରେ (₹୨-୩/କିଲୋ) ଦେବା ଯୋଜନା।
(ଙ) ୨୦୦୪ରୁ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଜାତୀୟ ଗ୍ରାମୀଣ କର୍ମନିଯୁକ୍ତି ଯୋଜନା (MGNREGA) ପ୍ରଚଳିତ; ଏଥିରେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଲୋକଙ୍କୁ ବର୍ଷକୁ ଅନ୍ୟୂନ ୧୦୦ ଦିନ କାମଧଦା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଏ।
7(ଚ) ମିଶନ ଶକ୍ତି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ (ଛ) ମଧୁବାବୁ ପେନ୍ସନ (ଜ) ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା (ଝ) ମୋ କୁଡ଼ିଆ
(ଚ) ମହିଳା ସ୍ୱୟଂ ସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡ଼ିଶାର ମହିଳାମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ମିଶନ ଶକ୍ତିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।
(ଛ) ମଧୁବାବୁ ପେନ୍ସନ ଯୋଜନାରେ ବୃଦ୍ଧ, ବିଧବା, ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ଓ କୁଷ୍ଠରୋଗରୁ ଆରୋଗ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ମାସିକ ଭତ୍ତା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି।
(ଜ) ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ଯୋଜନାରେ BPL ପରିବାରକୁ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ୩୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭରଣା ମିଳେ (ମାତ୍ର ୩୦ ଟଙ୍କା ପଞ୍ଜୀକରଣ)।
(ଝ) 'ମୋ କୁଡ଼ିଆ' ଯୋଜନା ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡ, ବନ୍ୟା ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଗୃହହୀନ ହୋଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
8ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର। (କ) ୧୯୪୬ ଆଇନ ବ୍ୟବସ୍ଥା (ଖ) ଅପରାଧୀ ଜନଜାତି ଆଇନ ରଦ (ଗ) ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ଦୂରୀକରଣ ଆଇନ
(କ) ୧୯୪୬ ମସିହାର ଆଇନରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି ଯେ ଅଣ-ଆଦିବାସୀମାନେ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ଜମି କୌଣସି ଆଳରେ ଜବରଦଖଲ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
(ଖ) ୧୯୪୯ ମସିହାରେ ଅପରାଧୀ ଜନଜାତି ଆଇନ ରଦ କରିଦିଆଗଲା।
(ଗ) ଓଡ଼ିଶା ନାଗରିକ ଅଯୋଗ୍ୟତା ଦୂରୀକରଣ ଆଇନ ବଳରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା କ୍ରମଶଃ ଅପସରି ଗଲା।