1(a) ଖାଉଟି ସଚେତନତାର ଆବଶ୍ୟକତା କ'ଣ?
ଖାଉଟି ସଚେତନ ହେଲେ ସେ ନିଜ ଅଧିକାର ଜାଣିପାରେ, ଠକାମି ଓ ଶୋଷଣରୁ ରକ୍ଷା ପାଏ, ସଠିକ୍ ଗୁଣ-ଓଜନ-ଦରର ଦ୍ରବ୍ୟ ପାଏ ଏବଂ ପ୍ରତାରଣା ବିରୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିକାର ନେଇପାରେ। ତେଣୁ ଖାଉଟି ସଚେତନତା ଆବଶ୍ୟକ।
2(b) ନକଲି ବା ଦୋହରା ସାମଗ୍ରୀ କହିଲେ କ'ଣ ବୁଝ?
ଅସଲି ଦ୍ରବ୍ୟ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ମାତ୍ର ନିମ୍ନମାନର/ଭେଜାଲ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ନକଲି ବା ଦୋହରା (duplicate/fake) ସାମଗ୍ରୀ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରାଣ୍ଡ ନାମ ନକଲ କରି ବିକ୍ରି କରାଯାଏ।
3(c) ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନରେ ଏକଚାଟିଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା କେତେବେଳେ ଦେଖାଦିଏ?
ଯେତେବେଳେ ଏକ ବା ଅଳ୍ପ କେତେକ ଉତ୍ପାଦକ ବଜାରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି ଓ ପ୍ରତିଯୋଗୀ ନ ଥାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଏକଚାଟିଆ (monopoly) ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦେଖାଦିଏ। ଏଥିରେ ଉତ୍ପାଦକ ମନଇଚ୍ଛା ଦର ବଢ଼ାଇ ଖାଉଟିଙ୍କୁ ଶୋଷଣ କରନ୍ତି।
4(d) ଇଂଲଣ୍ଡରେ ଖାଉଟି ଆନ୍ଦୋଳନ କେବେ ହୋଇଥିଲା?
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ (post-World War II) ଇଂଲଣ୍ଡରେ ପ୍ରଥମ ଆଧୁନିକ ଖାଉଟି ଆନ୍ଦୋଳନ ମୁଣ୍ଡ ଟେକିଥିଲା।
5(e) ଆମେରିକାରେ ଖାଉଟି ଅଧିକାର ଆଇନର ପ୍ରଥମ ଘୋଷଣା କେବେ ହେଲା?
1962 ମସିହାରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଖାଉଟି ଅଧିକାରର ପ୍ରଥମ ଘୋଷଣା ହୋଇଥିଲା।
6(f) 'ବିଶ୍ୱ ଖାଉଟି ଅଧିକାର ଦିବସ' କେଉଁ ଦିନ ପାଳନ କରାଯାଏ?
ପ୍ରତି ବର୍ଷ 15 ମାର୍ଚ୍ଚକୁ ବିଶ୍ୱ ଖାଉଟି ଅଧିକାର ଦିବସ (World Consumer Rights Day) ରୂପେ ପାଳନ କରାଯାଏ। (ଭାରତରେ 24 ଡିସେମ୍ବର = ଜାତୀୟ ଖାଉଟି ଦିବସ।)
7(g) ଜିଲ୍ଲାସ୍ତରୀୟ ଖାଉଟି ଅଦାଲତକୁ କ'ଣ କହନ୍ତି?
ଜିଲ୍ଲାସ୍ତରୀୟ ଖାଉଟି ଅଦାଲତକୁ ଜିଲ୍ଲା ବିଚାର ମଞ୍ଚ (District Forum) କୁହାଯାଏ।
8(h) ଆମ ଦେଶରେ ଖାଉଟି ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପାର୍ଲିଆମେଣ୍ଟ କ'ଣ କରିଛି?
ଆମ ଦେଶରେ ଖାଉଟି ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପାର୍ଲିଆମେଣ୍ଟ 1986 ମସିହାରେ ଖାଉଟି ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ (Consumer Protection Act) ପ୍ରଣୟନ କରିଛି ଏବଂ ତିନିସ୍ତରୀୟ ଖାଉଟି ଅଦାଲତ (ଜିଲ୍ଲା, ରାଜ୍ୟ, ଜାତୀୟ) ସ୍ଥାପନ କରିଛି।
9(i) ଖାଉଟି ବିବାଦୀୟ ପ୍ରତିବିଧାନ ସଂସ୍ଥାର କାର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ?
ଖାଉଟି ବିବାଦୀୟ ପ୍ରତିବିଧାନ ସଂସ୍ଥା (Consumer Disputes Redressal Agencies) ଖାଉଟିଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଶୁଣି ବିବାଦର ସମାଧାନ କରି ଶୋଷିତ ଖାଉଟିଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟ ଓ କ୍ଷତିପୂରଣ ଦିଅନ୍ତି। ଏଥିରେ ଜିଲ୍ଲା ବିଚାର ମଞ୍ଚ, ରାଜ୍ୟ କମିଶନ ଓ ଜାତୀୟ କମିଶନ ଅଛନ୍ତି।
10(j) ଖାଉଟିର ଅଧିକାର କ'ଣ?
ଖାଉଟିର ମୁଖ୍ୟ ଅଧିକାର: ସଠିକ୍ ଗୁଣ-ଓଜନ-ଦରର ଦ୍ରବ୍ୟ ପାଇବା, ସୂଚନା ପାଇବା (right to information), ପସନ୍ଦ କରିବା (right to choose), ଅଭିଯୋଗ ଶୁଣାଇବା (right to be heard), ପ୍ରତିକାର/କ୍ଷତିପୂରଣ ପାଇବା (right to redressal), ସୁରକ୍ଷା ଓ ଖାଉଟି ଶିକ୍ଷା ପାଇବା।
11(k) ଖାଉଟିର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କ'ଣ?
ଖାଉଟିର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ: ଭଲ ଗୁଣର ଦ୍ରବ୍ୟ କିଣିବା, ଓଜନ-ପରିମାପ-ଦର ଯାଞ୍ଚ କରିବା, ରସିଦ (bill) ନେବା, ନିଜ ଅଧିକାର ବିଷୟରେ ସଚେତନ ରହିବା ଓ ଶୋଷଣ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଖାଉଟି ମଞ୍ଚ/ସଂଗଠନ ଗଠନ କରିବା।
12ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ। (ଅପମିଶ୍ରିତ ଦ୍ରବ୍ୟ, ନିମ୍ନ ମାନର ଦ୍ରବ୍ୟ, ସୀମିତ ପ୍ରତିଯୋଗିତା, ଖାଉଟି ଅଦାଲତ, ଖାଉଟି ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ)
ଅପମିଶ୍ରିତ ଦ୍ରବ୍ୟ (Adulterated): ଭଲ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ନିମ୍ନମାନ/କ୍ଷତିକାରକ ପଦାର୍ଥ ମିଶାଇବା (ଯଥା ଦୁଧରେ ପାଣି, ମସଲାରେ ରଙ୍ଗ)।
ନିମ୍ନ ମାନର ଦ୍ରବ୍ୟ: ଉଚ୍ଚ ଦର ନେଇ ଖରାପ ଗୁଣର ଦ୍ରବ୍ୟ ବିକ୍ରି କରି ଶୋଷଣ।
ସୀମିତ ପ୍ରତିଯୋଗିତା: ବଜାରରେ ଅଳ୍ପ ଉତ୍ପାଦକ ଥିଲେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କମ୍, ମନଇଚ୍ଛା ଦର ବଢ଼ାନ୍ତି।
ଖାଉଟି ଅଦାଲତ: ଖାଉଟି ବିବାଦ ସମାଧାନ ପାଇଁ ଗଠିତ ଅଦାଲତ (ଜିଲ୍ଲା/ରାଜ୍ୟ/ଜାତୀୟ)।
ଖାଉଟି ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ: 1986 ମସିହାରେ ଖାଉଟିଙ୍କ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରଣୀତ ଆଇନ।