ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ବ୍ୟବହୃତ ବସ୍ତୁ, ଶାକ-ଫଳ, ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ପଶୁ-ପକ୍ଷୀ ଓ କ୍ରିୟାର ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ ଦିଆଯାଇଛି। ପରୀକ୍ଷାରେ ‘ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ ଲେଖ’ / ‘ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ ଲେଖ’ ପ୍ରଶ୍ନ ଆସେ — ତେଣୁ ଏଗୁଡ଼ିକ ମନେରଖିବା ଜରୁରୀ।
① ପୋଷାକ ଓ ବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ ବସ୍ତୁ
कुड्मलः–ବୋତାମ
टोपी–ଟୋପି
उष्णीषम्–ପଗଡ଼ି
धायकम्–ତାବିଜ/ଦେଉଁରିଆ
प्रावारकः–କୋଟ୍/ଉତ୍ତରୀୟ
कालकः–କଳାଜାଇ ଚିହ୍ନ
बिभेदः–ଫାଟ (କାନ୍ଥ ଆଦି)
② ଗୃହୋପକରଣ (ଘର ଜିନିଷ)
पटगृहम्–ତମ୍ବୁ
अट्टाधारिका–ଛତା
बृतिः–ବାଡ଼
दभ्रः–ଶେଯ/ଶଯ୍ୟା
वस्तुदानी–ଆଲମାରୀ
पिञ्जः–ସୁଇଚ୍
नेत्रदीपः–ଲଣ୍ଠନ
सिक्थवर्त्तिका–ମହମବତୀ
सम्मार्कः–ଇସ୍ତ୍ରୀ (ଆଇରନ୍)
क्षुरपत्रम्–ବ୍ଲେଡ୍
कूप्पी–ବୋତଲ
सूचिका–ସେଫ୍ଟିପିନ୍
अवकारिका–ଆବର୍ଜନା
कण्डोलः–ଟୋକେଇ (ଝୁଡ଼ି)
उष्णरक्षकम्–ଥର୍ମୋଫ୍ଲାସ୍କ
समदर्वी–ହାତା/ଖଡ଼ିକା
वेल्लनी–ବେଲଣା
शृङ्खला–ଚେନ୍/ସିକୁଳି
③ ଶାକ, ଫଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ
सेवम्–ସେଓ (ଆପଲ)
गृञ्जनकम्–ଗାଜର
निष्पावः–ମଟର
हरितम्–ବନ୍ଧାକୋବି
कारवेलम्–କଲରା
शिग्रुः–ସଜନା
भिण्डिः–ଭେଣ୍ଡି
कोशातकी–ଜହ୍ନି
छत्राकम्–ଛତୁ
मधुकर्कटी–ଅମୃତଭଣ୍ଡା
मुस्तकम्–ମୁଥା
पूतिका–ପୋଇଶାଗ
इडिलः–ଇଡ଼ିଲି
दोषा–ଦୋସା
④ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଓ ବସ୍ତୁ
कागदम्–କାଗଜ
पत्रसूची–ଆଲ୍ପିନ୍
दात्रम्/लवित्रम्–ଦାଆ
शङ्कुः/आणिः–ଲୁହା କଣ୍ଟା
भ्रमिः–ପେଚ୍ କଣ୍ଟା
क्रकचः–କରତ
भुशुण्डी–ବନ୍ଧୁକ
करणी–କରଣୀ
ध्वनिग्राहकम्–ମାଇକ୍ରୋଫୋନ୍
ध्वनिवर्द्धकम्–ଲାଉଡ୍ସ୍ପିକର୍
वाताटः–ଗୁଡ଼ି
गञ्जीकाः–ତାସ
निगडः–ହାତକଡ଼ି
धटः–ବଟଖରା
खलीनम्–ଘୋଡ଼ା ଲଗାମ
मृत्तैलम्–କିରୋସିନ୍
प्रतैलम्–ପେଟ୍ରୋଲ
⑤ ପଶୁ-ପକ୍ଷୀ ଓ ବ୍ୟକ୍ତି
दार्वाघाटः–କାଠହଣା ଚଢ଼େଇ
वर्त्तकः–ବତକ
जतुका–ବାଦୁଡ଼ି
हस्तिपकः–ମାହନ୍ତ
अहितुण्डिकः–ସାପୁଆ କେଳା
⑥ କ୍ରିୟାପଦ (ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟ)
ଏଗୁଡ଼ିକ ଲଟ୍ ଲକାର, ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ ରୂପ। ଅର୍ଥ ଓଡ଼ିଆରେ ‘… କରୁଛି’ ଭାବରେ ଦିଆଯାଇଛି।
लेढि–ଚାଟୁଛି
गिलति–ଗିଲୁଛି
निष्ठीवति–ଛେପ ପକାଉଛି
कासते–କାଶୁଛି
क्षौति–ଛିଙ୍କୁଛି
खञ्जति–ଛୋଟେଇ ଚାଲୁଛି
धरति–ପିନ୍ଧୁଛି
पिनष्टि–ବାଟୁଛି/ପେଷୁଛି
निष्पीडयति–ଚିପୁଡୁଛି
पुटीकरोति–ଭାଙ୍ଗି ରଖୁଛି
अवसर्पति–ଖସୁଛି
ध्माति–ଫୁଙ୍କୁଛି
जृम्भते–ହାଇ ମାରୁଛି
स्थगयति–ଅଟକାଉଛି
त्रुटति–ଚୁମୁଟୁଛି
निष्कोषयति–ଛଡ଼ାଉଛି
श्यति–ପେନ୍ସିଲ୍ କାଟୁଛି
नामयति–ନୁଆଁଉଛି
प्रणुदति–ଠେଲୁଛି
प्रतुम्पति–ଭରୁଛି
उज्ज्वलति–ଉଜ୍ଜ୍ୱଳି ପଡୁଛି
अवचिनोति–ତୋଳୁଛି
उड्डाययति–ଉଡାଉଛି
ऊयते–ହାତରେ ବୁଣୁଛି
वयते–ତନ୍ତରେ ବୁଣୁଛି
तोलयति–ଓଜନ କରୁଛି
माति–ମାପୁଛି
चिनोति–ସଂଗ୍ରହ କରୁଛି
उन्नयति–ଉଠାଉଛି
मिश्रयति–ମିଶାଉଛି
प्रसारयति–ବିଛାଉଛି
कर्षति–ହଳ କରୁଛି
सिञ्चति–ଛିଞ୍ଚୁଛି
उन्मूलयति–ଉପାଡୁଛି
सीव्यति–ସିଲେଇ କରୁଛି
सूत्रीकरोति–ସୂତା କାଟୁଛି
संयोजयति–ଯୋଡୁଛି
उत्प्लवते–ଡେଉଁଛି
क्रामति–ଅତିକ୍ରମ କରୁଛି
आशिषति–ଆଶୀର୍ବାଦ କରୁଛି
कूर्दति–କୁଦୁଛି
डयते–ଉଡୁଛି
बोधयति–ବୁଝାଉଛି
⑦ ଗଣିତ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କ୍ରିୟା (ମନେରଖ)
सङ्कलयति–ଯୋଗ କରୁଛି (+)
व्यवकलयति–ବିୟୋଗ କରୁଛି (−)
गुणयति–ଗୁଣୁଛି (×)
भाजयति–ଭାଗ କରୁଛି (÷)
💡 ଉତ୍ସ: BSE ଓଡ଼ିଶା ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ସଂସ୍କୃତ ବ୍ୟାକରଣ (संस्कृतव्याकरणप्रकाशः) — ବ୍ୟାବହାରିକ ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦାବଳୀ (ପୃଷ୍ଠା ୧୨୯–୧୩୦)।