ଅଧ୍ୟାୟ ୬: ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଓ ତାହାର ପ୍ରଦୂଷଣ
Life Science · Odisha Board Class 9 · ଟିପ୍ପଣୀ + ୧୦ ପ୍ରଶ୍ନ ସମାଧାନ + ୨୫ Quiz
📖 ଅଧ୍ୟାୟ ୬ — ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଓ ତାହାର ପ୍ରଦୂଷଣ (Natural Resources & its Pollution): ଏହି ଟିପ୍ପଣୀ ଜଣେ ଶିକ୍ଷକ ଯେପରି ଶ୍ରେଣୀରେ ବୁଝାନ୍ତି ସେହିପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିସ୍ତାରରେ ଲେଖାଯାଇଛି।
ପ୍ରକୃତିରୁ ମିଳୁଥିବା ଓ ଜୀବନ ଧାରଣ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ଉପାଦାନ — ବାୟୁ, ଜଳ, ମୃତ୍ତିକା, ଜଙ୍ଗଲ, ଉଭିଦ, ପ୍ରାଣୀ, ଆଲୋକ, ଖଣିଜ — କୁ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ (Natural Resources) କୁହାଯାଏ।
| ଆଧାର | ପ୍ରକାର |
|---|---|
| ଉତ୍ସ | ଜୈବ ସମ୍ପଦ (Bioresources): ଉଭିଦ, ପ୍ରାଣୀ · ଭୌତିକ ସମ୍ପଦ (Physical): ଆଲୋକ, ବାୟୁ, ଜଳ, ମୃତ୍ତିକା, ଖଣିଜ |
| ନବୀକରଣ | ନବୀକରଣଯୋଗ୍ୟ (Renewable): ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ, ପୁନଃ ଭରଣା ହୁଏ (ଜଳ, ବନ, ସୌରଶକ୍ତି, ପବନ, ଜୁଆର)। ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ (Non-renewable): ବ୍ୟବହାରରେ ସରିଯାଏ (କୋଇଲା, ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍, ଖଣିଜ) |
ବାୟୁରେ ଅଧିକାଂଶ ନାଇଟ୍ରୋଜେନ (~୭୮%) ଓ ଅମ୍ଳଜାନ (~୨୧%), ବାକି CO₂, ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ, ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଗ୍ୟାସ।
ଓଜୋନ ସ୍ତର ସୂର୍ଯ୍ୟର କ୍ଷତିକାରକ ଅତିବାଇଗଣୀ (UV) ରଶ୍ମିରୁ ପୃଥିବୀର ଜୀବଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ।
ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାପରେ ଜଳ ବାଷ୍ପ ହୁଏ (ବାଷ୍ପୀଭବନ) → ଉପରକୁ ଯାଇ ଥଣ୍ଡା ହୋଇ ଧୂଳିକଣାକୁ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ କରି ଜଳକଣା/ବାଦଲ ତିଆରି (ଘନୀଭବନ) → ବର୍ଷା ଆକାରରେ ଭୂପୃଷ୍ଠକୁ ପଡ଼େ (ବର୍ଷଣ)। ଏହା ଏକ ଅବିରତ ଜଳଚକ୍ର।
ମୃତ୍ତିକା ସୃଷ୍ଟି (Soil formation): ବିଭିନ୍ନ ଭୌତିକ (ଗରମ-ଥଣ୍ଡା, ପବନ, ଜଳ), ରାସାୟନିକ ଓ ଜୈବିକ (ଲାଇକେନ୍, ଅଣୁଜୀବ) ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ପଥରର ବିଘଟନ (Weathering) ଘଟି ଦୀର୍ଘକାଳରେ ମୃତ୍ତିକା ତିଆରି ହୁଏ।
ମନୁଷ୍ୟକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବାୟୁ, ଜଳ ଓ ମୃତ୍ତିକାର ଅବାଞ୍ଛିତ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ପ୍ରଦୂଷଣ କୁହାଯାଏ।
କାରଖାନା ବର୍ଜ୍ୟ, ମଳ-ନାଳ, କୀଟନାଶକ ଓ ସାର ଜଳରେ ମିଶି ଜଳ ପ୍ରଦୂଷିତ → ଜଳଜୀବ ମରନ୍ତି, ଜଳବାହିତ ରୋଗ। ସମାଧାନ: ବର୍ଜ୍ୟଜଳ ବିଶୋଧନ, ନଦୀରେ ବର୍ଜ୍ୟ ନ ଛାଡ଼ିବା।
ଅଧିକ ଶବ୍ଦ (ଯାନ, କାରଖାନା, ଲାଉଡ୍ସ୍ପିକର) ଦ୍ୱାରା। ୧୨୦ ଡେସିବେଲରୁ ଅଧିକ ଶବ୍ଦ କର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତି କ୍ଷତିକାରକ। ନିୟନ୍ତ୍ରଣ: ଯାନର ହର୍ଣ୍ଣ କମାଇବା, ଲାଉଡ୍ସ୍ପିକର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଗଛ ଲଗାଇବା (ଶବ୍ଦ ଶୋଷେ), ସାଇଲେନ୍ସର୍ ବ୍ୟବହାର।
Get free daily notes, new chapter solutions, model question papers & exam updates — straight on your phone.
Follow on WhatsApp →