AllBoardSolutionFREE

Chapter 6: Independence & Partition

ଅଧ୍ୟାୟ ୧, ପାଠ ୬: ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆଇନ ଓ ବିଭାଜନ

History & Political Science · Odisha Board Class 10 · 8 Questions · 15 Quiz

1(କ) କ୍ୟାବିନେଟ ମିଶନର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତାବଗୁଡ଼ିକ କ'ଣ ଥିଲା?
(୧) ବ୍ରିଟିଶ ଶାସିତ ପ୍ରଦେଶ ଓ ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟ ନେଇ ଏକ ସଂଘ ଗଠନ, ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ ସଭା ଓ କେନ୍ଦ୍ର ଶାସନ। (୨) ୨୯୬ ଜଣ ପ୍ରତିନିଧି ନେଇ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭା (Constituent Assembly) ଗଠନ। (୩) ପ୍ରଦେଶମାନଙ୍କୁ ଗୋଷ୍ଠୀ (grouping)ରେ ବିଭକ୍ତ କରିବା। (୪) ଏକ ଅନ୍ତର୍ବର୍ତ୍ତୀକାଳୀନ ସରକାର ଗଠନ।
2(ଖ) କ୍ୟାବିନେଟ ମିଶନ ପ୍ରସ୍ତାବ ବିରୋଧରେ ମୁସଲିମ୍ ଲିଗର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କିପରି ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା?
ଆରମ୍ଭରେ ମୁସଲିମ୍ ଲିଗ୍ କ୍ୟାବିନେଟ ମିଶନ ପ୍ରସ୍ତାବ ଗ୍ରହଣ କଲା, ମାତ୍ର ପରେ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି ପୃଥକ ପାକିସ୍ତାନ ଦାବିରେ ୧୯୪୬ ଅଗଷ୍ଟ ୧୬କୁ 'ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କାର୍ଯ୍ୟ ଦିବସ' (Direct Action Day) ଘୋଷଣା କଲା। ଏହା କଲିକତାରେ ବିରାଟ ହିଂସାକାଣ୍ଡ ('Great Calcutta Killing') ସୃଷ୍ଟି କଲା।
3(ଗ) କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ କ୍ଲିମେଣ୍ଟ ଆଟଲି ଭାରତର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଘୋଷଣା କଲେ?
ଦେଶରେ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ହିଂସା ଓ ଅସ୍ଥିରତା ବଢ଼ିବାରୁ ଏବଂ ଭାରତୀୟଙ୍କ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦାବି ପ୍ରବଳ ହେବାରୁ, ୧୯୪୭ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୨୦ରେ ବ୍ରିଟିଶ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କ୍ଲିମେଣ୍ଟ ଆଟଲି ଘୋଷଣା କଲେ ଯେ ୧୯୪୮ ଜୁନ ୩୦ ସୁଦ୍ଧା ଇଂରେଜ ସରକାର ଭାରତୀୟଙ୍କୁ କ୍ଷମତା ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବେ।
4(ଘ) ମାଉଣ୍ଟବ୍ୟାଟେନଙ୍କ ଯୋଜନାରେ ଭାରତ ବିଭାଜନ ସମ୍ପର୍କରେ କ'ଣ ପ୍ରସ୍ତାବ ଥିଲା?
୧୯୪୭ ଜୁନ ୩ରେ ଘୋଷିତ ମାଉଣ୍ଟବ୍ୟାଟେନ ଯୋଜନା ଅନୁସାରେ ଭାରତକୁ ଦୁଇ ଭାଗ — ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ — ରେ ବିଭାଜିତ କରାଯିବ। ବଙ୍ଗ ଓ ପଞ୍ଜାବ ମଧ୍ୟ ବିଭାଜିତ ହେବ; ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଭାରତ ବା ପାକିସ୍ତାନରେ ମିଶିପାରିବେ।
5(ଙ) ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆଇନର ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ କ'ଣ ଥିଲା?
୧୯୪୭ ଜୁଲାଇ ୧୮ରେ ବ୍ରିଟିଶ ପାର୍ଲିଆମେଣ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ ଏହି ଆଇନ ଅନୁସାରେ: (୧) ୧୯୪୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୫ରେ ଭାରତ ଓ ୧୪ ଅଗଷ୍ଟରେ ପାକିସ୍ତାନ — ଦୁଇଟି ସ୍ୱାଧୀନ ରାଷ୍ଟ୍ର ହେବେ। (୨) ଉଭୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ନିଜ ପାଇଁ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ କରିପାରିବେ। (୩) ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ଭାରତ ବା ପାକିସ୍ତାନରେ ମିଶିପାରିବେ।
6ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତର। (କ) ମିଶନ କାହିଁକି (ଖ) PM ଓ ସଦସ୍ୟ (ଗ) ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କାର୍ଯ୍ୟ ଦିବସ (ଘ) ଅନ୍ତର୍ବର୍ତ୍ତୀ ସରକାର (ଙ) ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପଦକ୍ଷେପ
(କ) ଭାରତୀୟଙ୍କ ହାତରେ କ୍ଷମତା ହସ୍ତାନ୍ତର ପାଇଁ ଏକ ଉପାୟ ସ୍ଥିର କରିବାକୁ କ୍ୟାବିନେଟ ମିଶନ ୧୯୪୬ରେ ଭାରତ ଆସିଥିଲା। (ଖ) ଇଂଲଣ୍ଡ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କ୍ଲିମେଣ୍ଟ ଆଟଲିଙ୍କ ସମୟରେ; ସଦସ୍ୟ — ପେଥିକଲରେନ୍ସ, ଏ.ଭି. ଆଲେକଜାଣ୍ଡର ଓ ସାର୍ ଷ୍ଟାଫୋର୍ଡ କ୍ରିପ୍ସ। (ଗ) ମୁସଲିମ୍ ଲିଗ୍ ପୃଥକ ପାକିସ୍ତାନ ଦାବିରେ ୧୯୪୬ ଅଗଷ୍ଟ ୧୬କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କାର୍ଯ୍ୟ ଦିବସ ପାଳନ କଲା। (ଘ) ଅନ୍ତର୍ବର୍ତ୍ତୀକାଳୀନ ସରକାର ୧୯୪୬ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨ରେ (ନେହରୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ) ଗଠିତ ହେଲା; ମୁସଲିମ୍ ଲିଗ୍ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୪୬ରେ ଏଥିରେ ଯୋଗ ଦେଲା। (ଙ) ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ହିଂସା ରୋକିବାକୁ ଗାନ୍ଧୀ ନୋଆଖାଲି, ବିହାର ଓ କଲିକତାରେ ପାଦଯାତ୍ରା କରି ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଅନଶନ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।
7(ଚ) ଆଟଲିଙ୍କ ୨୦ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ଘୋଷଣା (ଛ) ମାଉଣ୍ଟବ୍ୟାଟେନ ଯୋଜନା (ଜ) ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା (ଝ) ପାକିସ୍ତାନ ପ୍ରଥମ GG ଓ PM (ଞ) ପ୍ରଥମ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ ପତାକା
(ଚ) ୧୯୪୭ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୨୦ ଆଟଲିଙ୍କ ଘୋଷଣା ଅନୁସାରେ ୧୯୪୮ ଜୁନ ୩୦ ସୁଦ୍ଧା ଇଂରେଜ ଭାରତକୁ କ୍ଷମତା ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବେ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ ହେଲା। (ଛ) ମାଉଣ୍ଟବ୍ୟାଟେନ ଯୋଜନା (୧୯୪୭ ଜୁନ ୩): ଭାରତକୁ ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ଦୁଇ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ବିଭାଜିତ କରିବା ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। (ଜ) ଯୋଜନା ଅନୁସାରେ ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଭାରତ ବା ପାକିସ୍ତାନରେ ମିଶିପାରିବେ। (ଝ) ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରଥମ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଜେନେରାଲ ମହମ୍ମଦ ଅଲ୍ଲୀ ଜିନ୍ନା ଓ ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଲିଆକତ ଅଲ୍ଲୀ ଖାଁ। (ଞ) ୧୯୪୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୫ରେ ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜବାହରଲାଲ ନେହରୁ ଦିଲ୍ଲୀର ଲାଲକିଲ୍ଲାରେ ଜାତୀୟ ପତାକା ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିଲେ।
8ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର। (କ-ଞ)
(କ) କ୍ୟାବିନେଟ ମିଶନ ୧୯୪୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୪ରେ ଭାରତ (ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ) ପହଞ୍ଚିଥିଲା। (ଖ) ମୁସଲିମ୍ ଲିଗ୍ (ଜିନ୍ନା) ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କାର୍ଯ୍ୟ ଦିବସ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଥିଲେ। (ଗ) କଲିକତା ହିଂସାକାଣ୍ଡକୁ 'ବିରାଟ କଲିକତା ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ' (Great Calcutta Killing) ଭାବେ ଅଭିହିତ କରାଯାଇଥିଲା। (ଘ) ଜବାହରଲାଲ ନେହରୁ ଅନ୍ତର୍ବର୍ତ୍ତୀକାଳୀନ ସରକାରର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ। (ଙ) ୧୯୪୭ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୨୦ରେ ଆଟଲି କ୍ଷମତା ହସ୍ତାନ୍ତର ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। (ଚ) ୧୯୪୭ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୪ରେ ଲର୍ଡ ମାଉଣ୍ଟବ୍ୟାଟେନ ଭାରତ ଭାଇସରାୟ ହୋଇ ଆସିଥିଲେ। (ଛ) ମାଉଣ୍ଟବ୍ୟାଟେନ ଯୋଜନା ଆଧାରରେ ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆଇନ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା। (ଜ) ପାକିସ୍ତାନ ୧୯୪୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୪ରେ ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ର ଭାବେ ଆତ୍ମପ୍ରକାଶ କଲା। (ଝ) ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନାଧୀନ ଭାରତର ଶେଷ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଜେନେରାଲ ଥିଲେ ଲର୍ଡ ମାଉଣ୍ଟବ୍ୟାଟେନ। (ଞ) ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଉପପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ସର୍ଦାର ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ।