1(କ) 'କ୍ରିପ୍ସ ମିଶନ'ର ପ୍ରସ୍ତାବଗୁଡ଼ିକ ଆଲୋଚନା କର।
୧୯୪୨ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ବ୍ରିଟିଶ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଉଇନଷ୍ଟନ ଚର୍ଚିଲ ସାର୍ ଷ୍ଟାଫୋର୍ଡ କ୍ରିପ୍ସଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକ ପ୍ରତିନିଧି ଦଳ ଭାରତ ପଠାଇଲେ, ଯାହା 'କ୍ରିପ୍ସ ମିଶନ' ନାମରେ ପରିଚିତ।
ପ୍ରସ୍ତାବ: (୧) ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଭାରତକୁ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ (dominion status) ଦିଆଯିବ। (୨) ଭାରତବାସୀ ନିଜ ପାଇଁ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରିବେ। (୩) କୌଣସି ପ୍ରଦେଶ ସେ ସମ୍ବିଧାନ ଗ୍ରହଣ ନ କଲେ ନିଜ ପାଇଁ ପୃଥକ ସମ୍ବିଧାନ ତିଆରି କରିପାରିବ।
ଏହା ଭାରତକୁ ବିଭାଜିତ କରିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିବାରୁ କଂଗ୍ରେସ ଓ ମୁସଲିମ୍ ଲିଗ୍ ଉଭୟ ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କଲେ।
2(ଖ) ଭାରତ ଛାଡ଼ ପ୍ରସ୍ତାବ କିପରି ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା?
ୱର୍ଧା (ସେବାଗ୍ରାମ)ରେ ୧୯୪୨ ଜୁଲାଇ ୬-୧୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଂଗ୍ରେସ କାର୍ଯ୍ୟକାରିଣୀ ବୈଠକରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେଲା ଯେ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ତୁରନ୍ତ ସମାପ୍ତ ହେବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୮ରେ ମୁମ୍ବାଇ (ଗୋୱାଲିଆ ଟ୍ୟାଙ୍କ)ରେ କଂଗ୍ରେସ ଅଧିବେଶନରେ ସଭାପତି ମୌଲାନା ଆବୁଲ କାଲାମ ଆଜାଦଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ 'ଭାରତ ଛାଡ଼' ପ୍ରସ୍ତାବ ଗୃହୀତ ହେଲା। ଗାନ୍ଧିଜୀ 'କର ବା ମର' (Do or Die) ଡାକ ଦେଲେ।
3(ଗ) ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କ'ଣ ଥିଲା?
କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ: ଖଜଣା ବନ୍ଦ କରିବା; ସରକାରୀ ଗୋଦାମ ଲୁଣ୍ଠନ; ଜଙ୍ଗଲ ଆଇନ ଭଙ୍ଗ; ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ବନ୍ଦ; ଯୋଗାଯୋଗ (ଡାକ, ରେଳ, ଟେଲିଫୋନ) ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିବା; ସରକାରୀ ଆଇନ ଅମାନ୍ୟ ଓ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଣ ବନ୍ଦ; ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୋଗ ଦେବାକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଇବା।
4(ଘ) ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ଦମନ ପାଇଁ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର କି କି ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିଲେ?
ପ୍ରସ୍ତାବ ଗୃହୀତ ହେବାପରେ ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୯ରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ଓ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ କଂଗ୍ରେସ ନେତାଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଗଲା (ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କୁ ପୁଣେର ଆଗାଖାନ ପ୍ୟାଲେସରେ, ଅନ୍ୟ ନେତାଙ୍କୁ ଅହମ୍ମଦନଗର ଜେଲରେ ରଖାଗଲା)। କଂଗ୍ରେସକୁ ବେଆଇନ ଘୋଷଣା, ସଭା-ସମିତି ଉପରେ ନିଷେଧାଜ୍ଞା, ଲାଠିଚାର୍ଜ ଓ ଗୁଳିଚାଳନା, ଗଣ ଗିରଫ ଆଦି ଦମନ ନୀତି ଅବଲମ୍ବନ କରାଗଲା।
5(ଙ) ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କ ଅବଦାନ ଆଲୋଚନା କର।
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକ ଥିଲେ କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ଜଣେ ଆଦିବାସୀ ନେତା। ସେ ବୈପାରିଗୁଡ଼ା ଥାନା ଅନ୍ତର୍ଗତ ତେନ୍ତୁଳି ଗୁମ୍ମା ଅଞ୍ଚଳରେ ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ। ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୨୧ରେ ସେ କଂଗ୍ରେସ ପତାକା ଧରି ମାଲିଗାଁ ଥାନା ଘେରାଉ କରିଥିଲେ; ପୋଲିସ ଗୁଳି ଚଳାଇବାରୁ ୫ ଜଣ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗରେ ଗିରଫ କରି ୧୯୪୩ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୯ରେ ବ୍ରହ୍ମପୁର ଜେଲରେ ଫାଶୀ ଦିଆଗଲା। ସେ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଫାଶୀ ପାଇଥିବା ଓଡ଼ିଶାର ଏକମାତ୍ର ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସହିଦ।
6ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତର। (କ) ବିନୋବା ଭାବେଙ୍କ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ (ଖ) ଗାନ୍ଧୀ ଗିରଫ ଓ ବନ୍ଦୀ (ଗ) ବିହାରରେ ପତାକା ଉତ୍ତୋଳନ (ଘ) ରେଭେନ୍ସା ଆନ୍ଦୋଳନ ନେତା (ଙ) ଡାକଘର/ଲୁଗା ପୋଡ଼ି
(କ) ୧୯୪୦ ଅକ୍ଟୋବର ୧୭ରେ ବିନୋବା ଭାବେ ପାୱନାର (ୱର୍ଧା)ଠାରେ ପ୍ରଥମ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।
(ଖ) ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୯ରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ଗିରଫ ହୋଇ ପୁଣେର ଆଗାଖାନ ପ୍ୟାଲେସରେ ବନ୍ଦୀ ରହିଲେ।
(ଗ) ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୧୧ରେ ବିହାରର ପାଟନା ସେକ୍ରେଟାରିଏଟ୍ ଆଗରେ ଛାତ୍ରମାନେ ପତାକା ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିଲେ (ଅନେକ ଛାତ୍ର ଗୁଳିରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ)।
(ଘ) କଟକ ରେଭେନ୍ସା କଲେଜରେ ବିଭୁଧେନ୍ଦୁ ମିଶ୍ର, ଅଶୋକ ଦାସ, ସୁରଜମଲ ଶାହା, ବିରେନ୍ଦ୍ର ମିତ୍ର ଆଦି ଛାତ୍ର ନେତା ଆନ୍ଦୋଳନ ପରିଚାଳନା କରିଥିଲେ।
(ଙ) ଗୋପବନ୍ଧୁ ଚୌଧୁରୀ ଓ ରମାଦେବୀଙ୍କ ଗିରଫ ଖବର ଶୁଣିବା ପରେ ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୧୬ରେ ଲୋକମାନେ କାଇପଦର ଡାକଘର ପୋଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ।
7(ଚ) ଭଣ୍ଡାରିପୋଖରୀ ସତ୍ୟାଗ୍ରହୀ (ଛ) ଇରମ ଗୁଳିକାଣ୍ଡ (ଜ) ନିମାପଡ଼ା ଗୁଳିଚାଳନା (ଝ) ପାପଡ଼ାହାଣ୍ଡି ଗୁଳିଚାଳନା (ଞ) ଢେଙ୍କାନାଳ ନେତୃତ୍ୱ
(ଚ) ଭଣ୍ଡାରିପୋଖରୀ (ଭଦ୍ରକ ନିକଟ) ଘଟଣାରେ ସତ୍ୟାଗ୍ରହୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ଓ ଦ୍ୱାରିକା ଦାସ ଗିରଫ ହୋଇଥିଲେ।
(ଛ) ୧୯୪୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୮ରେ ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ଇରମ (ମେଲଣ ପଡ଼ିଆ)ରେ ପୋଲିସ ଗୁଳି ଚଳାଇଲା; ବୈଠ ନାମକ ମହିଳା ସମେତ ୨୮ ଜଣ ସହିଦ ଓ ୫୫ ଜଣ ଆହତ ହେଲେ। ଏହା 'ରକ୍ତତୀର୍ଥ' ରୂପେ ଖ୍ୟାତ।
(ଜ) ୧୯୪୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୬ରେ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ନିମାପଡ଼ାରେ ସତ୍ୟାଗ୍ରହୀ ଥାନା ଆକ୍ରମଣ କରିବାରୁ ପୋଲିସ ଗୁଳି ଚଳାଇଲା; ଉଚ୍ଛବ ମଲ୍ଲିକ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲେ।
(ଝ) କୋରାପୁଟର ପାପଡ଼ାହାଣ୍ଡିରେ ଲୋକମାନେ ଟୋଲ ଓ ଥାନା ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଯିବାରୁ ପୋଲିସ ଗୁଳି ଚଳାଇଲା; ୧୫ ଜଣ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
(ଞ) ଢେଙ୍କାନାଳରେ ବୈଷ୍ଣବ ଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ; ତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ମଣ୍ଡି (ବର୍ତ୍ତମାନ କାମାକ୍ଷାନଗର) ଥାନା ପୋଡ଼ି ଦିଆଗଲା।
8ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର। (କ-ଞ)
(କ) କ୍ରିପ୍ସ ମିଶନ ୧୯୪୨ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ଭାରତ ଆସିଥିଲେ।
(ଖ) ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୮ରେ ଭାରତ ଛାଡ଼ ପ୍ରସ୍ତାବ ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା।
(ଗ) ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୯ରେ କଂଗ୍ରେସ କାର୍ଯ୍ୟକାରିଣୀ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା।
(ଘ) ମାଳତୀ ଚୌଧୁରୀ ଅଗଷ୍ଟ ବିପ୍ଲବରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିବା ଜଣେ ସମାଜବାଦୀ ମହିଳା।
(ଙ) ଭାରତ ଛାଡ଼ ସମୟରେ ଉଇନଷ୍ଟନ ଚର୍ଚିଲ ଇଂଲଣ୍ଡର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ।
(ଚ) ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୧୬ରେ କାଇପଦର ଡାକଘର ପୋଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିଲା।
(ଛ) ମୁରଲୀଧର ପଣ୍ଡା ଧାମନଗରଠାରେ ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଗତିଶୀଳ କରାଇଥିଲେ।
(ଜ) ନିମାପଡ଼ାରେ ପୋଲିସ ଗୁଳିରେ ଉଚ୍ଛବ ମଲ୍ଲିକ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ।
(ଝ) ୧୯୪୩ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୯ରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କୁ (ବ୍ରହ୍ମପୁର ଜେଲରେ) ଫାଶୀ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
(ଞ) ତାଲଚେରରେ ପବିତ୍ର ମୋହନ ପ୍ରଧାନ ଅଗଷ୍ଟ ବିପ୍ଲବର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ।