Chapter 20: Development of Infrastructure

କୃଷି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଭିତ୍ତିଭୂମି — ଜଳସେଚନ (ନଦୀବନ୍ଧରୁ କେନାଲ: ହୀରାକୁଦ, ରେଙ୍ଗାଲି, ବାଲିମେଲା, ଅପର କୋଲାବ, ଇନ୍ଦ୍ରାବତୀ, ମାଛକୁଣ୍ଡ), କୃଷି ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଆଧୁନିକ ଜ୍ଞାନର ପ୍ରୟୋଗ, ଉନ୍ନତ ସାର-ବିହନ ଯୋଗାଣ, ରୋଗପୋକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର (କଟକ ଧାନ ଗବେଷଣା, କୌଶଲ୍ୟାଗଙ୍ଗା ମତ୍ସ୍ୟ ଗବେଷଣା) ଓ ସମବାୟ-ବ୍ୟାଙ୍କ ଜରିଆରେ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା।

ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଭିତ୍ତିଭୂମି — ପରିବହନ ସୁବିଧା, ଜମି ଓ ଜଳ, ଉନ୍ନତ ଯୋଗାଯୋଗ ଓ ଗମନାଗମନ, ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ମାନବଶ୍ରମ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି। ଓଡ଼ିଶାରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଶିଳ୍ପ ଉପଯୋଗୀ ଜମି, ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରଦେଶ ହୋଇଥିବାରୁ ଦୀର୍ଘ ସମୁଦ୍ରତଟ, ଅନେକ ପ୍ରବାହିତ ନଦୀ (ଜଳ) ଓ ପ୍ରଚୁର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଉପଲବ୍ଧ ଅଛି।

ସ୍ୱାଧୀନତା ବେଳକୁ ଓଡ଼ିଶାର ରାସ୍ତାଘାଟ ଶୋଚନୀୟ ଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରାୟ ୪,୫୧୦ କିମି ଜାତୀୟ ରାଜପଥ (NH-16, NH-316 ଆଦି), ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ, ମୁଖ୍ୟ/ଅନ୍ୟ ଜିଲ୍ଲା ରାସ୍ତା, ଏକ୍ସପ୍ରେସ, ମ୍ୟୁନିସିପାଲ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଗ୍ରାମପଞ୍ଚାୟତ ରାସ୍ତା ଅଛି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗ୍ରାମ ସଡ଼କ ଯୋଜନାରେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ପକ୍କା ରାସ୍ତା ଓ ସହରର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ରାସ୍ତା ଉନ୍ନତ ହୋଇଛି।

ଭାରତରେ ରେଳପଥ ୧୮୫୩ରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଥମ ରେଳଗାଡ଼ି ୧୮୯୭ରେ ଚାଲିଲା। ସ୍ୱାଧୀନତା ବେଳକୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ରେଳପଥର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ମାତ୍ର ୯୧୪ କିମି ଥିଲା। ୧୯୯୬ ଅଗଷ୍ଟ ୮ରେ ପୂର୍ବତଟ ରେଳବାଇ ଜୋନ (HQ ଭୁବନେଶ୍ୱର) ଉଦ୍‌ଘାଟିତ ହୋଇ ୨୦୦୩ ଏପ୍ରିଲରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେଲା। ହରିଦାସପୁର-ପାରାଦୀପ, ଖୋର୍ଦ୍ଧା-ବଲାଙ୍ଗିର ଆଦି ନୂଆ ରେଳପଥ ନିର୍ମାଣ ଚାଲିଛି।

ଭୁବନେଶ୍ୱରର ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ବିମାନ ବନ୍ଦର (ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ)ରୁ ବଡ଼ ବଡ଼ ସହରକୁ ବିମାନ ସେବା ଅଛି; ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ବିମାନ ବନ୍ଦର ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ। ଓଡ଼ିଶାରେ ୯ଟି ବିମାନ ଅବତରଣ କେନ୍ଦ୍ର ଓ ୬ଟି ହେଲିପ୍ୟାଡ୍ ଅଛି। ପୋତାଶ୍ରୟ — ପାରାଦୀପ (ମୁଖ୍ୟ), ଗୋପାଳପୁର (ମଧ୍ୟମ, ୧୯୬୨) ଓ ଧାମରା (ଟାଟା ସହଯୋଗରେ ବୃହତ୍)।

(କ) ଭିତ୍ତିଭୂମି = ସାମାଜିକ ଐକ୍ୟ ଓ ଆର୍ଥନୀତିକ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ମୌଳିକ ଢାଞ୍ଚା। (ଖ) ୧୯୩୬-୪୬ ମଧ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଶା ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତର ଏକ ପ୍ରଦେଶ ଥିଲା; ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ (୧୯୩୯-୪୪) ଯୋଗୁଁ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ ହୋଇପାରିଲା ନାହିଁ। (ଗ) କୃଷି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଭିତ୍ତିଭୂମି — ଜଳସେଚନ, କୃଷି ବିଜ୍ଞାନ, ଉନ୍ନତ ସାର-ବିହନ, ରୋଗପୋକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା। (ଙ) ଓଡ଼ିଶାରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଧାନ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର (କଟକ), ନାରିକେଳ ଗବେଷଣା (ସାଖିଗୋପାଳ) ଓ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମଧୁରଜଳ ମତ୍ସ୍ୟ ଗବେଷଣା (କୌଶଲ୍ୟାଗଙ୍ଗା) ଅଛି। (ଛ) ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ନମ୍ବର ୫ (ବର୍ତ୍ତମାନ NH-16) ଉତ୍ତରରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣନାଥ (ବାଲେଶ୍ୱର)ରୁ ଦକ୍ଷିଣରେ ବ୍ରହ୍ମପୁର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳ ସଂଯୋଗ କରୁଛି।

(ଜ) ୧୯୯୬ ଅଗଷ୍ଟ ୮ରେ ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଦେବେଗୌଡ଼ା ପୂର୍ବତଟ ରେଳପଥ ଉଦ୍‌ଘାଟନ କରିଥିଲେ। (ଝ) ପାରାଦୀପ ଛଡ଼ା ଗୋପାଳପୁର (୧୯୬୨ରୁ ମଧ୍ୟମ ଶ୍ରେଣୀ ପୋତାଶ୍ରୟ) ଓ ଧାମରା (ଟାଟା ସହଯୋଗରେ ବୃହତ୍ ପୋତାଶ୍ରୟ) ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି। (ଞ) ହୀରାକୁଦ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟ ୧୯୪୮ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ୧୯୫୭ରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେଲା।

(କ) ଓଡ଼ିଶାରେ ନଦୀବନ୍ଧରୁ କେନାଲ ଜରିଆରେ ଜଳସେଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇଛି। (ଖ) ଅବିଭକ୍ତ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା ୮ଟି କେନାଲ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ସେଚିତ ହେଉଛି। (ଗ) ଜାତୀୟ ରାଜପଥ NH-316 ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରୁ ପୁରୀ, କାଳୀଜାଇ ଦେଇ କୋଣାର୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇଛି। (ଘ) ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗ୍ରାମ ସଡ଼କ ଯୋଜନା = ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳକୁ ପକ୍କା ସଡ଼କରେ ସଂଯୋଗ କରିବା ଯୋଜନା। (ଙ) ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଥମ ରେଳଗାଡ଼ି ୧୮୯୭ରେ ଚାଲିଥିଲା। (ଚ) ପୂର୍ବତଟ ରେଳପଥ ୨୦୦୩ (ଏପ୍ରିଲ)ରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲା। (ଛ) ପୂର୍ବତଟ ରେଳପଥର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ। (ଜ) ଓଡ଼ିଶା ବୈଦ୍ୟୁତିକ ସଂସ୍କାର ଆଇନ ୧୯୯୫ ଏପ୍ରିଲ ୧ରୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲା।

(କ) ଓଡ଼ିଶାରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା — ୧୯୪୬। (ଖ) ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି — ଇବ୍ (Ib)। (ଗ) ରାଜୀବଗାନ୍ଧୀ ଗ୍ରାମୀଣ ବିଦ୍ୟୁତୀକରଣ ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି — ୨୦୦୬ରୁ। (ଘ) ବିଜୁ ଗ୍ରାମ ଜ୍ୟୋତି ଯୋଜନା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହେଲା — ୨୦୦୬।

ସାମାଜିକ ଐକ୍ୟ ଓ ଆର୍ଥନୀତିକ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ମୌଳିକ ଢାଞ୍ଚାକୁ ଭିତ୍ତିଭୂମି କୁହାଯାଏ (ରାସ୍ତା, ରେଳ, ବିଦ୍ୟୁତ୍, ଜଳସେଚନ)।

୧୯୪୬ ମସିହାରୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

ଓଡ଼ିଶାରେ ୧୮୯୭ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମ ରେଳଗାଡ଼ି ଚାଲିଥିଲା।

ପୂର୍ବତଟ ରେଳବାଇ ଜୋନର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ (୨୦୦୩ରୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ)।

ଭୁବନେଶ୍ୱର ବିମାନ ବନ୍ଦରର ନାମ 'ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ବିମାନ ବନ୍ଦର' (ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ)।

ପାରାଦୀପ (ମୁଖ୍ୟ), ଗୋପାଳପୁର (୧୯୬୨) ଓ ଧାମରା (ଟାଟା ସହଯୋଗରେ) ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟ ପୋତାଶ୍ରୟ।

ଓଡ଼ିଶା ବୈଦ୍ୟୁତିକ ସଂସ୍କାର ଆଇନ ୧୯୯୫ ଏପ୍ରିଲ ୧ରୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲା।

ଉଭୟ ଯୋଜନା ୨୦୦୬ ମସିହାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।

ଅବିଭକ୍ତ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା ୮ଟି କେନାଲ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ସେଚିତ ହୁଏ।

ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ପୁରୀ, କାଳୀଜାଇ ଦେଇ କୋଣାର୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ NH-316 ଯାଇଛି।