AllBoardSolutionFREE

Chapter 1: Emergence of Gandhi

ଅଧ୍ୟାୟ ୧, ପାଠ ୧: ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ

History & Political Science · Odisha Board Class 10 · 9 Questions · 16 Quiz

📖 ଅଧ୍ୟାୟ ୧, ପାଠ ୧ — ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ: ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘଟଣା ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିସ୍ତାରରେ — ବହି ଖୋଲିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।

ଅଧ୍ୟାୟ ୧, ପାଠ ୧ — ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ

📌 ୧. ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରୁ ଭାରତକୁ

ମୋହନଦାସ କରମଚାନ୍ଦ ଗାନ୍ଧି ପେସାରେ ଜଣେ ଓକିଲ ଥିଲେ ଓ କାମ ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ଯାଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ଭାରତୀୟ ଓ କୃଷ୍ଣକାୟ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ବର୍ଣ୍ଣବିଦ୍ୱେଷ ଓ ଅନ୍ୟାୟ ଦେଖି ସେ ବିଚଳିତ ହେଲେ। ଏହା ବିରୋଧରେ ସେ ଏକ ନୂଆ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲେ — ସତ୍ୟାଗ୍ରହ। ଏଥିରେ ସଫଳ ହୋଇ ସେ 1915 ମସିହାରେ ଭାରତ ଫେରିଲେ ଓ ଏଠାକାର ପରିସ୍ଥିତି ବୁଝିବା ପାଇଁ ସାରା ଦେଶ ଭ୍ରମଣ କଲେ।

ସତ୍ୟାଗ୍ରହ: ସତ୍ୟ ଓ ଅହିଂସା ଆଧାରରେ ଅନ୍ୟାୟର ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିରୋଧ — ଅସ୍ତ୍ର ନୁହେଁ, ଆତ୍ମବଳ। ଗୋପାଳ କୃଷ୍ଣ ଗୋଖଲେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ଗୁରୁ ଥିଲେ।
1915 — ଗାନ୍ଧିଜୀ ଭାରତ ଆଗମନ1917 — ଚମ୍ପାରଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ1919 — ରାୱଲାଟ୍, ଜାଲିଆନାୱାଲାବାଗ1920 — ଅସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନ1930 — ଆଇନ ଅମାନ୍ୟ (ଡାଣ୍ଡି)1942 — ଭାରତ ଛାଡ଼
ଚିତ୍ର: ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ସମୟରେଖା

✊ ୨. ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ

ଭାରତ ଫେରି ଗାନ୍ଧିଜୀ ପ୍ରଥମେ କୃଷକ ଓ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ସମସ୍ୟା ନେଇ ତିନୋଟି ସଫଳ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ କଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ଜନନେତା କରାଇଲା:

ସତ୍ୟାଗ୍ରହବର୍ଷବିବରଣୀ
ଚମ୍ପାରଣ (ବିହାର)1917ନୀଳ ଚାଷୀଙ୍କ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାରୀ ତିନକଠିଆ ପ୍ରଥା ବିରୋଧ — ଭାରତରେ ପ୍ରଥମ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ, ସଫଳ
ଖେଡ଼ା (ଗୁଜରାଟ)1918ଅନାବୃଷ୍ଟି ସମୟରେ କୃଷକଙ୍କ ଖଜଣା ମାଫ ଦାବି
ଅହମ୍ମଦାବାଦ1918ମିଲ୍ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ମଜୁରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଅନଶନ

🩸 ୩. ରାୱଲାଟ୍ ଆଇନ (1919)

ବ୍ରିଟିଶ୍ ସରକାର ରାୱଲାଟ୍ ଆଇନ ଆଣିଲେ, ଯାହା ଅନୁସାରେ ଯେକୌଣସି ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ବିନା ବିଚାରରେ ଗିରଫ ଓ ଆଟକ କରାଯାଇପାରିବ। ଏହାକୁ "କଳା ଆଇନ" କୁହାଗଲା। ଗାନ୍ଧିଜୀ ଏହା ବିରୋଧରେ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ହରତାଳ ଡାକ ଦେଲେ।

💔 ୪. ଜାଲିଆନାୱାଲାବାଗ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ

13 ଏପ୍ରିଲ 1919 (ବୈଶାଖୀ ଦିନ): ଅମୃତସରର ଜାଲିଆନାୱାଲାବାଗ ନାମକ ଚାରିପଟ ବନ୍ଦ ଏକ ବଗିଚାରେ ହଜାର ହଜାର ନିରସ୍ତ୍ର ଲୋକ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସଭା କରୁଥିଲେ। ଜେନେରାଲ ଡାୟାର ବିନା ଚେତାବନୀରେ ଏକମାତ୍ର ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ କରି ଗୁଳିବର୍ଷଣ କରାଇଲେ — ଶହ ଶହ ଲୋକ (ପୁରୁଷ, ମହିଳା, ଶିଶୁ) ମୃତ।

ଏହି ନୃଶଂସତାରେ ସାରା ଦେଶ ସ୍ତବ୍ଧ ହେଲା। କବି ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋର ପ୍ରତିବାଦରେ ବ୍ରିଟିଶ୍‌ଙ୍କ ଦିଆ "ନାଇଟ୍" ଉପାଧି ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଏହି ଘଟଣା ଭାରତୀୟଙ୍କ ମନରୁ ବ୍ରିଟିଶ୍ ନ୍ୟାୟ ଉପରେ ଥିବା ବିଶ୍ୱାସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଙ୍ଗିଦେଲା ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମକୁ ତୀବ୍ର କଲା।

🧠 ମନେରଖ: ଗାନ୍ଧିଜୀ=1915, ଗୁରୁ=ଗୋଖଲେ, ସତ୍ୟାଗ୍ରହ=ସତ୍ୟ+ଅହିଂସା। ଚମ୍ପାରଣ=ପ୍ରଥମ (ନୀଳ ଚାଷୀ)। ଜାଲିଆନାୱାଲାବାଗ=13 ଏପ୍ରିଲ 1919 (ଡାୟାର, ବୈଶାଖୀ)।
⭐ ପରୀକ୍ଷାରେ: ① ଗାନ୍ଧିଜୀ 1915, ଗୁରୁ=ଗୋଖଲେ। ② ୩ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ (ସାରଣୀ), ଚମ୍ପାରଣ=ପ୍ରଥମ। ③ ରାୱଲାଟ୍=କଳା ଆଇନ। ④ ଜାଲିଆନାୱାଲାବାଗ=13 ଏପ୍ରିଲ 1919 (ଡାୟାର)। ⑤ ଟାଗୋର ଉପାଧି ତ୍ୟାଗ।
📲 Join our WhatsApp Channel

Get free daily notes, new chapter solutions, model question papers & exam updates — straight on your phone.

Follow on WhatsApp →