ପଦ୍ୟ ୩: ଚିଲିକାରେ ସାୟନ୍ତନ

ରାଧାନାଥ ରାୟ।

'ଚିଲିକା' ଖଣ୍ଡକାବ୍ୟ।

ସନ୍ଧ୍ୟା / ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳ।

କାରଣ ସେ ଓଡ଼ିଆ କାବ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ ଆଧୁନିକ ଭାବଧାରା, ପ୍ରକୃତି-ବର୍ଣ୍ଣନା ଓ ନୂତନ ଗୀତି-ରୀତି ଆଣିଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ହିଁ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ କାବ୍ୟଧାରାର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ବେଳେ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନେ ମାଛ ଧରି ଡଙ୍ଗାରେ ଘରକୁ ଫେରୁଛନ୍ତି, ଜଳରେ ଛାୟା ପଡୁଛି, ସନ୍ଧ୍ୟା-ତାରା ଦେଖାଯାଉଛି — ଏକ ଶାନ୍ତ ଓ ମନୋରମ ଦୃଶ୍ୟ।

ଏହି କବିତା ରାଧାନାଥ ରାୟଙ୍କ 'ଚିଲିକା' ଖଣ୍ଡକାବ୍ୟରୁ ଗୃହୀତ। ଏଥିରେ ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳୀନ ଚିଲିକା ହ୍ରଦର ମନୋରମ ଦୃଶ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ବେଳେ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନେ ମାଛ ଧରି ଡଙ୍ଗାରେ ଘରକୁ ଫେରୁଛନ୍ତି, ଜଳରେ ପ୍ରତିଛବି ଦିଶୁଛି, ଆକାଶରେ ସନ୍ଧ୍ୟା-ତାରା ଉଦୟ ହେଉଛି ଓ ପକ୍ଷୀ ବସା ଅଭିମୁଖେ ଫେରୁଛନ୍ତି। କବି ପ୍ରକୃତିକୁ ନାୟିକା କରି ଚିଲିକାର ଏହି ଶାନ୍ତ, ଜୀବନ୍ତ ଓ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ସନ୍ଧ୍ୟା-ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିଛନ୍ତି, ଯାହା ପ୍ରକୃତି ଓ ଜୀବନର ସୁନ୍ଦର ମିଳନ ପ୍ରକାଶ କରେ।

ଚିଲିକା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା (କେଦାର ଗୌରୀ, ଉଷା)।

ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ବିଶାଳ ଲୁଣା ଜଳ ହ୍ରଦ।

ପ୍ରକୃତି-ବର୍ଣ୍ଣନା — ସେ ପ୍ରକୃତିକୁ ନାୟିକା କରି ସୁନ୍ଦର କାବ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ।

ପ୍ରକୃତିର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶାନ୍ତିର ଅନୁଭବ; ପ୍ରକୃତି ପ୍ରତି ପ୍ରେମ ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ।

ରାଧାନାଥ ରାୟ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ କାବ୍ୟଧାରାର ଭିତ୍ତି ସଂସ୍ଥାପକ। ସେ ଓଡ଼ିଆ କାବ୍ୟରେ ପ୍ରକୃତି-ବର୍ଣ୍ଣନା, ଆଧୁନିକ ଭାବଧାରା ଓ ନୂତନ ଗୀତି-ରୀତି ଆଣିଲେ। ଚିଲିକା, ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା, କେଦାର ଗୌରୀ, ଉଷା, ମହାଯାତ୍ରା ଆଦି ତାଙ୍କ ଅମର କୀର୍ତ୍ତି। ସଂସ୍କୃତ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଉଭୟ ଭାଷାରେ ତାଙ୍କ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଓ କବିତ୍ୱ ଅତୁଳନୀୟ ଥିଲା।